- Thứ ba: Về chi phí, ISO - 9000 khuyên các doanh nghiệp tấn công vào
các lãng phí nảy sinh trong toàn bộ quá trình sản xuất kinh doanh, đặc biệt là
các chi phí ẩn. Cần có kế hoạch loại trừ và phòng ngừa các lãng phí bằng việc
lập kế hoạch thực hiện, xem xét và điều chỉnh trong suốt quá trình.
- Thứ tư: ISO - 9000 là điều kiện cần thiết để tạo ra hệ thông “mua bán
tin cậy” trên thị trường trong nước và quốc tế. Các cơ quan chất lượng có uy tín
trên thế giới sẽ đánh giá và cấp giấy chứng nhận phù hợp với tiêu chuẩn ISO -
9000 cho các doanh nghiệp. Và đó là giấy thông hành để vượt qua các rào cản
thương mại trên thương trường đi tới thắng lợi.
b. Từ những đặc điểm của cách tiếp cận nói trên, bộ tiêu chuẩn ISO -
9000 được xây dựng dựa trên các nguyên tắc sau:
- Thứ 1: Phương hướng tổng quát của bộ tiêu chuẩn ISO-9000 là thiết lập
hệ thống QLCL hợp lý nhằm tạo ra những sản phẩm - dịch vụ có chất lượng để
thoả mãn mọi nhu cầu của khách hàng.
- Thứ 2: Bộ tiêu chuẩn ISO - 9000 là các tiêu chuẩn về hệ thống đảm bảo
chất lượng, nó không phải là tiêu chuẩn, quy định kỹ thuật về sản phẩm. Tuy
nhiên những thuộc tính kỹ thuật đơn thuần của sản phẩm không thể đảm bảo
thoả mãn mọi nhu cầu của khách hàng. Hệ thống chất lượng của bộ tiêu chuẩn
ISO - 9000 sẽ bổ sung thêm vào các thuộc tính kỹ thuật của sản phẩm nhằm
thoả mãn tốt nhất mọi nhu cầu của khách hàng.
- Thứ 3: Bộ tiêu chuẩn ISO - 9000 nêu ra những hướng dẫn để xây đựng
một hệ thống chất lượng có hiệu quả, chứ không áp đặt một hệ thống chất
lượng đối với từng doanh nghiệp. Vì vậy, hệ thống chất lượng của từng doanh
nghiệp tuỳ thuộc vào tầm nhìn, văn hoá, cách quản trị, cách thực hiện, ngành
sản xuất dinh doanh, loại sản phẩm hay dịch vụ và phù hợp với từng hoàn cảnh
cụ thể. Do đó mô hình này rất linh hoạt, có thể áp dụng trong tất cả các lĩnh vực
5
hoạt động, cả trong sản xuất kinh doanh lẫn trong các lĩnh vực dịch vụ, hành
chính và các tổ chức xã hội.
Hệ thống QLCL theo ISO - 9000 dựa trên mô hình Quản lý theo quá
trình lấy phòng ngừa làm phương châm chủ yếu trong suốt quá trình, suốt vòng
đời sản phẩm từ thiết kế, sản xuất, phân phối, tiêu dùng.
3. Kết cấu của bộ tiêu chuẩn ISO - 9000.
Bộ tiêu chuẩn ISO - 9000 không phải là một tiêu chuẩn duy nhất mà gồm
26 tiêu chuẩn khác nhau.
Trong đó có thể nói, các yêu cầu của hệ thống đảm bảo chất lượng bao
gồm 3 tiêu chuẩn chính của bộ tiêu chuẩn ISO - 9000 là các tiêu chuẩn.
- ISO - 9001: tiêu chuẩn về hệ thống đảm bảo chất lương trong thiết kế,
triển khai, sản xuất, lắp đặt và dịch vụ.
- ISO - 9002: Hệ thống chất lượng - mô hình đảm bảo chất lượng trong
sản xuất, lắp đặt và dịch vụ.
- ISO - 9003: Hệ thống chất lượng - mô hình đảm bảo chất lượng trong
kiểm tra và thử nghiệm cuối cùng.
4. Lợi ích của việc chứng nhận hệ thống đảm bảo chất lượng theo ISO
- 9000.
Ba lợi ích quan trọng nhất của ISO - 9000 có thể nhận thấy rõ là:
- Kiểm soát quản lý tốt hơn.
- Nhận thức một cách đầy đủ hơn về các vấn đề mang tính hệ thống.
- Có giá trị quảng cáo, giới thiệu công ty đối với xã hội và quốc tế.
5. ISO - 9000 phiên bản năm 2000 và những cải tiến hệ thống chất
lượng.
6
Theo quy định của ISO, tất cả các tiêu chuẩn quốc tế cần phải được xem
xét lại 5 năm một lần để xác định lại sự phù hợp với từng giai đoạn. Chính vì
vậy, bộ tiêu chuẩn ISO - 9000 cũng đã được tiểu ban kỹ thuật ISO/TC 176
quyết định soát xét lại vào các thời điểm thích hợp. Lần sửa đổi thứ 3 đang
được tiến hành và dự tính sẽ ban hành tiêu chuẩn ISO - 9000 phiên bản năm
2000 chính thức vào năm 2000.
So với bộ tiêu chuẩn ISO - 9000 năm 1994 bộ tiêu chuẩn ISO - 9000
phiên bản năm 2000 có những thay đổi rất quan trọng. Đó là cách tiếp cận mới,
cấu trúc và các yêu cầu mới.
7
PHẦN II
THỰC TRẠNG VỀ QLCL THEO TIÊU CHUẨN
ISO - 9000 VÀ ÁP DỤNG MÔ HÌNH NÀY TRONG CÁC
DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC TA HIỆN NAY.
I. Sự tiếp cận của các doanh nghiệp với hệ thống tiêu chuẩn quốc tế
ISO - 9000.
1.Quan điểm của lãnh đạo và một số hoạt động tầm vĩ mô về QLCL.
Từ sau năm 1986 đến nay, với quá trình chuyển nhanh sang cơ chế thị
trường có sự quản lý của Nhà nước, quyền tự chủ trong sản xuất kinh doanh
được mở rộng, các tiểm năng của con người được khơi dậy, quyền lợi người
tiêu dùng và khách hàng ngày càng được đề cao và được pháp luật bảo vệ. Tình
hình mới này đòi hỏi sự thay đổi nội dung và phương pháp tiến hành QLCL sản
phẩm cũng có vai trò quan trọng.
Có thể nói rằng, văn bản đầu tiên để đổi mới các hoạt động QLCL trong
thời kỳ mới là chỉ thị ngày 6/8/1989 của chủ tịch HĐBT về các biện pháp cấp
bách nhằm củng cố và tăng cường công tác Quản lý Nhà nước về chất lượng
sản phẩm hàng hoá. Trong đó nêu rõ và biểu dương những tiến bộ về chất
lượng và QLCL trong những năm gần đây, đồng thời cũng phê phán hiện tượng
chất lượng kém, không đáp ứng nhu cầu thị trường.
Tiếp theo là pháp lệnh đo lường do hội đồng Nhà nước ban hành ngày
16/7/1990 và pháp lệnh chất lượng hàng hoá được công bố ngày 02/01/1991 là
những văn bản quan trọng thể hiện quan điểm, nhận thức của lãnh đạo Nhà
nước về QLCL. Đặc biệt cuối năm 1999 và đầu năm 2000, cùng với việc đổi
mới sâu sắc hệ thống văn bản pháp lệnh Nhà nước đã bổ sung, sửa đổi hai văn
8
bản, pháp lệnh chất lượng hàng hoá và pháp lệnh đo lường. Văn bản pháp lệnh
mới này sẽ có hiệu lực thi hành từ 01/7/2000. Điều đó tạo điều kiện cho việc
đổi mới hoạt động QLCL trong giai đoạn phát triển mới.
Những cải tiến bước đầu về QLCL được thực hiện từ những cơ quan Nhà
nước và các cơ sở kinh doanh theo tinh thần pháp lệnh trên đã đem lại những
sắc thái mới, tạo ra sự phong phú, đa dạng cho thị trường, và tạo điều kiện
thuận lợi cho sự chuyển biến về nhận thức của các nhà lãnh đạo, các cấp quản
lý và các nhân viên của doanh nghiệp về công tác QLCL.
Không một nhà lãnh đạo doanh nghiệp nào còn nghi ngờ về yếu tố cạnh
tranh của chất lượng. Đó là sự sống còn của doanh nghiệp, đặc biệt đối với các
doanh nghiệp muốn vươn ra thị trường quốc tế. Để cạnh tranh về chất lượng
nhằm nâng cao năng suất, chất lượng. Mặt khác, cũng với những đổi mới quan
trọng về công tác quản lý vĩ mô, hệ thống QLCL cấp Nhà nước đã được thành
lập và hoạt động tương đối có hiệu quả trong thời gian qua.
Trong những năm gần đây, trước những đòi hỏi khách quan cần thiết
phải nâng cao nhận thức và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, cho các tổ
chức xã hội tiếp cận với tiêu chuẩn quốc tế, tạo đà cho sự chuyển biến công tác
QLCL trong cả nước, tổng cục tiêu chuẩn - đo lường chất lượng phối hợp với
các tổ chức quốc tế, cũng đã đề ra rất nhiều chương trình đào tạo, huấn luyện
các cuộc hội thảo, các hội nghị chất lượng. Các chương trình này xoay quanh
vấn đề: xây dựng và áp dụng bộ tiêu chuẩn ISO - 9000 cho các doanh nghiệp
Việt Nam, nhận thức chung về ISO - 9000. Qua các chương trình đào tạo, huấn
luyện này đã phổ cập, tuyên truyền, quảng bá những kiểu thức, cách tiếp cận
mới về cho các cấp quản lý, các giới chuyên môn cũng như các nhân viên mới
về QLCL cho các cấp quản lý, các giới chuyên môn cũng như các nhân viên
của các doanh nghiệp, các cơ quan nghiên cứu, đào tạo và tổ chức xã hội. Đồng
thời qua đó các doanh nghiệp, các cơ quan cũng có điều kiện dụng phương thức
9
QLCL mới theo ISO - 9000 vào thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp mình.
2.Cách thức tổ chức và áp dụng bộ tiêu chuẩn ISO - 9000 trong các
doanh nghiệp.
a. Nhận thức về ISO - 9000.
Bộ tiêu chuẩn ISO - 9000 được biết đến ở Việt Nam từ những năm 1989,
1990, nhưng việc tổ chức nghiên cứu, tuyên truyền, phổ biến và áp dụng vào
các doanh nghiệp Việt Nam có thể nói là chậm chạp. Cho đến những năm 1995
- 1996 mặc dù đã qua hơn nữa thập kỷ từ khi bộ tiêu chuẩn ISO - 9000 có mặt
ở Việt nam nhưng hầu hết các doanh nghiệp không biết ISO - 9000 là gì, ngay
cả khi trên phương tiện thông tin đại chúng còn nhầm lẫn ISO - 9000 với tiêu
chuẩn chất lượng hàng hoá. Các xí nghiệp cũng không biết nên làm thế nào để
áp dụng tiêu chuẩn này hay ai là người sẽ tư vấn, tổ chức nào sẽ cấp giấy chứng
nhận cho họ.
Thực trạng về nhận thức được thể hiện qua kết quả điều tra ban đầu của
Uỷ ban kinh tế xã hội khu vực Châu Á thái bình dương (gọi tắt là ESCAP)
trong chương trình hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong việc áp dụng tiêu
chuẩn ISO - 9000 trong bảng dưới đây
Bảng 1: Kết qủa điều tra ban đầu nhận thức về tiêu chuẩn ISO - 9000.
TT Tên doanh nghiệp Sản phẩm chính Số lđ
Nhận thức về
ISO-9000
1 Xí nghiệp dệt len Sài Gòn
(SAKNITEX)
Quần áo len dệt 400 0
2 Công ty Thiên Tân Chăn len mỏng 80 0
3 HTX may mặc Tiến bộ Quần áo may sẵn 200 Rất ít
4 Nhà máy dệt Tân Tiến Khăn ăn, khăn mặt 60 Rất ít
5 XN thảm len Đống Đa Thảm len, may mặc 510 0
6 Công ty TNHH Ngọc
Phương
Quần áo may sẵn 125 Rất ít
7 Trung tâm may gia công Con giống nhồi 417 Rất ít
10
Kiến An bông
8 Công ty TNHH Đại Phong May mặc 217 0
9 Công ty HERPO Quần áo may sẵn 170 0
10 Công ty TNHH Hiệp Hưng Thêu ren, may sẵn 600 0
11 Công ty TNHH Nam Thanh Hàng dệt len 200 0
Nhận thức được đòi hỏi cấp bách của thực tế, nhiều thị trường trên thế
giới yêu cầu người cung ứng phải là tổ chức được chứng nhận tiêu chuẩn ISO -
9000 và sự tụt hậu của Việt Nam so với các nước trong khu vực về lĩnh vực
Tổng cục tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng Việt Nam đã tích- cực triển khai
các hoạt động thiết thực nhằm truyển bá, hướng dẫn, nâng cao nhận thức và tổ
chức áp dụng tiêu chuẩn ISO - 9000 vào các doanh nghiệp Việt Nam.
Hội nghị chất lượng Việt Nam lần thức nhất do Tổng cục Tiêu chuẩn đo
lường chất lượng Việt Nam phối hợp với các tổ chức chất lượng quốc tế, các
chuyên gia nước ngoài tổ chức vào tháng 8 - 1995 được xem như cột mốc đánh
dấu sự thay đổi nhận thức trong hoạt động QLCL của Việt Nam. Hội nghị đã
đề cập một cách toàn diện về các vấn đề trong đó chú trọng tới ISO - 9000 để
hỗ trợ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tại thời điểm này, việc xây dựng hệ
thống QLCL khoa học, có hiệu quả trong doanh nghiệp đã trở thành nhu cầu
cấp bách của bản thân doanh nghiệp, điều kiện cần thiết để giúp các doanh
nghiệp vươn lên đứng vững trong cạnh tranh gay gắt cả trên thị trường nội địa
và quốc tế.
Qúa trình xây dựng mô hình QLCL và áp dụng tiêu chuẩn ISO - 9000
càng được xúc tiến mạnh mẽ hơn nhờ các hoạt động sôi nổi, tích cực của phong
trào chất lượng. Hội nghị chất lượng Việt Nam lần thứ hai (1997), diễn đàn ISO
- 9000 (nay là diễn đàn năng suất chất lượng) lần 1, 2, 3, 4, 5 lần lượt được tổ
chức cùng với sự ra đời của trung tâm năng suất Việt Nam (VPC) đã xúc tiến
mạnh mẽ hơn việc áp dụng các mô hình QLCL trong các doanh nghiệp Việt
Nam.
b.Kết quả áp dụng.
11
Nhờ những hoạt động trên mà kết quả hoạt động xây dựng mô hình
QLCL và áp dụng tiêu chuẩn ISO-9000 trong những năm qua được thể hiện
như sau:
Bảng 2: Số lượng các doanh nghiệp Việt Nam áp dụng tiêu chuẩn
ISO - 9000.
TT Thời gian đến Số doanh nghiệp áp dụng ISO-9000
1 1995 1
2 8/1996 3
3 12/1997 11
4 12/1998 21
5 12/1999 95
6 4/2000 130
7 6/2000 156
Trong số các doanh nghiệp đã được chứng nhận tiêu chuẩn ISO - 9000
theo bảng trên, bao gồm nhiều thành phần kinh tế khác nhau như doanh nghiệp
quốc doanh, liên doanh, công ty tư nhân, nhưng sự phân bố số này trong các
khu vực kinh tế, các vùng trong cả nước cũng không đồng đều. Phần lớn tập
trung ở phía nam. Hơn nữa trong 3 tiêu chuẩn của ISO - 9000 về hệ thống đảm
bảo chất lượng, chủ yếu các doanh nghiệp đăng ký áp dụng và được chứng
nhận tiêu chuẩn ISO - 9002, ít doanh nghiệp áp dụng ISO - 9001, và hầu như
không có doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn ISO - 9003.
Tại hội nghị chất lượng lần thứ 2, khi xem xét dựa trên khả năng và nhu
cầu đăng ký áp dụng các mô hình QLCL dựa theo tiêu chuẩn quốc tế, Tổng cục
Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng đã dự kiến mục tiêu phấn đấu số các doanh
nghiệp được chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế ISO - 9000 từ năm 1996 đến năm
2000 như sau:
12
Bảng 3: Dự kiến số doanh nghiệp Việt Nam áp dụng tiêu chuẩn ISO
- 9000 đến năm 2000.
TT Thời gian đến Số doanh nghiệp áp dụng ISO-9000
1 1995 - 1996 10 - 15
2 1997 20 - 25
3 1998 50 - 100
4 1999 100 - 200
5 2000 250 - 300
Như vậy, so với dự kiến ban đầu, số các doanh nghiệp được chứng nhận
và áp dụng ISO - 9000 vẫn còn có một khoảng cách lớn. Số lượng các doanh
nghiệp được chứng nhận ISO - 9000 còn ít. Đặc biệt là các công ty được chứng
nhận đều là các công ty liên doanh, có vốn đầu tư nước ngoài.
II. Kết quả khảo sát tình hình áp dụng mô hình QLCL theo ISO -
9000 trong các doanh nghiệp Việt Nam.
Đến cuối năm 1999, cả nước có khoảng 6000 doanh nghiệp Nhà nước,
trên 30.000 công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp tư
nhân, 2,2 triệu hộ kinh doanh cá thể. Tham gia hoạt động xuất khẩu hiện nay cả
nước có khoảng 12000 doanh nghiệp và cơ sở sản xuất kinh doanh.
Bức tranh chung về doanh nghiệp Việt Nam là năng lực cạnh tranh rất
thấp, ngay cả trên thị trường trong nước cũng như khu vực và quốc tế. Sau đây
ta đi vào nghiên cứu một số doanh nghiệp cụ thể:
1 .Kết quả áp dụng tiêu chuẩn ISO - 9002 tại công ty liên doanh Coats
Tootal Phong Phú (coats tootal Phong Phú Co.LTD).
13
- Công ty liên doanh Coats tootal Phong Phú là một công ty liên doanh
giữa công ty dệt Phong Phú, thuộc tổng công ty dệt may Việt Nam và tập đoàn
Coats Vi ylla. Công ty được thành lập theo giấy phép đầu tư số 68/KTĐT -
GPĐT do bộ kinh tế đối ngoại cấp ngày 25/7/1989. Đây là liên doanh đầu tiên
của bộ Công nghiệp nhẹ với thời hạn liên doanh 20 năm. Với số vốn đầu tư là
11,6 triệu USD. Trong đó Việt Nam có 25%, nước ngoài có 75% trong tổng số
vốn.
a. Mô hình ĐBCL theo tiêu chuẩn ISO - 9002 tại công ty.
Để xây dựng hệ thống QLCL, mỗi doanh nghiệp có thể lựa chọn cho
mình những cách thức khác nhau. Mỗi loại hình doanh nghiệp sẽ có một hệ
thống QLCL đặc trưng phụ thuộc vào tầm nhìn, mục tiêu, nguồn lực, nền văn
hoá cũng như đặc tính chủng loại sản phẩm, mặt hàng kinh doanh. Như vậy,
công ty có thể bắt đầu bằng việc xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng
(ĐBCL) của mình theo tiêu chuẩn quốc tế ISO - 9000 hoặc cũng có thể xây
dựng mô hình QLCL theo TQM và một số mô hình khác.
* Mô hình QLCL tổng quát.
Với mục tiêu chiến lược “Giữ vững lợi thế cạnh tranh khi môi trường
ngoài thay đổi, công ty đã xác định được chiến lược sản xuất, kinh doanh
hướng về chất lượng và thoả mãn tốt nhất những đòi hỏi của khách hàng. Việc
trước hết cần tiến hành là xây dựng mô hình ĐBCL phù hợp với tiêu chuẩn ISO
- 9000, lấy tiêu chuẩn ISO - 9000 làm nền tảng, làm cơ sở cho việc cải tiến liên
tục, hướng tới việc luôn luôn thoả mãn khách hàng . Công ty đã lựa chọn
hướng đi là: “xây dựng hệ thống chất lượng của doanh nghiệp theo ISO - 9000
và 7 tiêu chí của giải thưởng chất lượng Việt Nam”.
b. Hiệu quả của việc áp dụng tiêu chuẩn ISO - 9002 của công ty.
Sau thời gian thực hiện và duy trì hệ thống chất lượng theo tiêu chuẩn
ISO - 9002, công ty đã tổ chức đánh giá nội bộ và phối hợp với cơ quan tư vấn,
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét