Danh mục bảng biểu, sơ đồ, hình vẽ Trang
Sơ đồ 1.1: Mối quan hệ trong hoạt động bảo lãnh 5
Bảng 2.1: Doanh số bảo lãnh Techcombank 2007-2008 48
Hình 2.2: So sánh doanh số bảo lãnh của Techcombank 2007-2008 48
Bảng 2.3: Số dư bảo lãnh của Techcombank 2007-2008 50
Hình 2.4: Cơ cấu số dư bảo lãnh tháng 12/2007 51
Hình 2.5: Cơ cấu số dư bảo lãnh tháng 12/2008 51
Bảng 3 : Ký quỹ bảo lãnh tại Techcombank 52
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
1
LỜI NÓI ĐẦU
Ngày nay, hoạt động kinh doanh của ngân hàng không còn là một nghề
nghiệp thầm lặng như có lúc đã là như vậy, đúng như lời tuyên bố của một
ông chủ ngân hàng Mỹ: “ Bất chấp cả những bộ complet màu đen mà các
người cầm đầu ngân hàng mặc, hoạt động ngân hàng là một công nghiệp rất
năng động”. Câu nói ấy hàm ý ngoài những nghiệp vụ kinh doanh truyền
thống trong tài sản nội bảng, các ngân hàng thương mại đang mở rộng quy mô
hoạt động, đa dạng hóa các loại hình sản phẩm dịch vụ và thu nhập của mình
thông qua việc tăng nhanh các hoạt động ngoại bảng. Đây cũng là một xu thế
tất yếu trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt trên thị trường tài chính – tiền tệ.
Tính đa dạng trong kinh doanh sẽ giúp các ngân hàng thương mại nâng cao
năng lực cạnh tranh của mình, từ đó hoạt động có hiệu quả và lành mạnh hơn.
Là một nghiệp vụ nằm trong các tài sản ngoại bảng, bảo lãnh ngân hàng
đang ngày càng chứng tỏ vai trò quan trọng trong kinh doanh khi luôn được
xem như tấm Giấy thông hành cho doanh nghiệp trong các hoạt động mua bán
trả chậm. Nó không chỉ tạo thuận lợi cho những kế hoạch kinh doanh mà còn
là cơ sở để các đối tác đặt niềm tin vào các doanh nghiệp. Nhờ vậy, bảo lãnh
đã trở thành loại dịch vụ kinh doanh có nhiều tác động tích cực trong việc
thúc đẩy các giao dịch về vốn, các giao dịch kinh doanh không chỉ ở trong
lĩnh vực tín dụng mà cả trong dự thầu, thực hiện hợp đồng, bảo đảm chất
lượng sản phẩm… Vì vậy, sau một thời gian thực tập, tìm tòi và học hỏi tại
Hội Sở chính Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam, em đã
chọn đề tài “Nâng cao chất lượng bảo lãnh tại Ngân hàng thương mại cổ
phần Kỹ thương Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu của mình.
Nội dung đề tài bao gồm ba chương:
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về chất lượng bảo lãnh của Ngân
hàng thương mại
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
2
Chương 2: Thực trạng chất lượng bảo lãnh tại Ngân hàng thương mại
cổ phần Kỹ thương Việt Nam
Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh tại Ngân hàng
thương mại cổ phẩn Kỹ thương Việt Nam
Phạm vi của đề tài là nghiên cứu chất lượng bảo lãnh tại Ngân hàng
thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam từ năm 2007 đến năm 2008. Trên
cơ sở lý luận và thực tiễn, bài viết đưa ra một số ý kiến nhằm phát triển hoạt
động này tại ngân hàng.
Để hoàn thiện đề tài này, em đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình từ
PGS.TS. Phan Thị Thu Hà. Bên cạnh đó, trong thời gian thực tập, em cũng
được sự chỉ bảo tận tình của các anh chị Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ
thương Việt Nam.
Em xin chân thành cảm ơn.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
3
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG BẢO
LÃNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1. Hoạt động bảo lãnh của Ngân hàng thương mại:
1.1.1. Khái niệm bảo lãnh ngân hàng:
Nghiệp vụ kinh doanh truyền thống của các NHTM là các nghiệp vụ
nội bảng. Thông qua các nghiệp vụ này, ngân hàng thể hiện rõ chức năng
trung gian tài chính của mình qua việc huy động vốn từ các nguồn tiền
nhàn rỗi trong dân cư và cho vay lại với nền kinh tế. Tuy nhiên, với sự
phát triển không ngừng của thị trường tài chính – tiền tệ, các hoạt động
kinh doanh ngoại bảng đang được các ngân hàng ngày càng quan tâm hơn
và có xu hướng phát triển rất nhanh. Điều này thể hiện rõ thông qua sự đa
dạng của các loại hình dịch vụ trong hoạt động ngoại bảng của ngân hàng,
và cũng là đặc điểm quan trọng của một NHTM hiện đại. Bảo lãnh ngân
hàng là một trong những hoạt động ngoại bảng điển hình đang ngày càng
chứng tỏ vai trò quan trọng của mình trong lĩnh vực kinh doanh ngân hàng
thời gian qua.
Mặc dù mới chỉ phát triển mạnh ở Việt Nam trong những năm gần đây,
nhưng hoạt động bảo lãnh của ngân hàng đã có lịch sử khá lâu đời. Bắt đầu
xuất hiện vào khoảng giữa những năm 1960 tại Mỹ, bảo lãnh ngân hàng đã
nhanh chóng được sử dụng như là một công cụ đảm bảo vô cùng quan
trọng trong các giao dịch quốc tế trong suốt đầu những năm 1970. Nhu cầu
đầu tiên đối với hoạt động bảo lãnh ngân hàng được bắt nguồn từ các nước
Trung Đông. Sự gia tăng mạnh mẽ về của cải của những nước sản xuất dầu
mỏ ở Trung Đông đã cho phép những nước này kí kết các hợp đồng với
các hãng ở phương Tây cho những dự án có quy mô lớn như phát triển hạ
tầng cơ sở, phúc lợi xã hội, các dự án công nghiệp và nông nghiệp, các dự
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
4
án phục vụ cho hệ thống phòng thủ quốc gia. Do rủi ro có thể xảy ra trong
quá trình thực hiện hợp đồng cũng như trong quá trình thanh toán, cả 2 bên
đều cần tới một công cụ đảm bảo của một ngân hàng có uy tín nhằm hạn
chế những rủi ro đó và tạo điều kiện thuận lợi cho cả 2 bên trong quá trình
kí kết và thực hiện hợp đồng. Hoạt động bảo lãnh của ngân hàng đã ra đời
từ đó. Ngày nay, khi các giao dịch thương mại, các hợp đồng xây dựng
ngày càng phát triển với quy mô lớn và phức tạp hơn thì bảo lãnh ngân
hàng là một công cụ không thể thiếu trong việc hỗ trợ các giao dịch được
diễn ra một cách suôn sẻ, thuận lợi.
Có thể nói, sự ra đời của hoạt động bảo lãnh ngân hàng là tất yếu khách
quan. Một cách chung nhất, bảo lãnh ngân hàng được hiểu là:
Bảo lãnh ngân hàng ( gọi tắt là bảo lãnh) là cam kết bằng văn bản của
tổ chức tín dụng( bên bảo lãnh) với bên có quyền( bên nhận bảo lãnh) về
việc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng( bên được bảo lãnh)
khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ đã
cam kết với bên nhận bảo lãnh. Khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho
tổ chức tín dụng số tiền đã được trả thay.
Như vậy, trong quan hệ bảo lãnh tồn tại 3 bên: bên bảo lãnh, bên nhận
bảo lãnh và bên được bảo lãnh. Bên bảo lãnh là người phát hành thư bảo
lãnh, thường là các ngân hàng, các tổ chức trung gian tài chính và các pháp
nhân như Ngân hàng trung ương, Bộ Tài chính hay Kho bạc Nhà nước.
Bên được bảo lãnh là người yêu cầu tổ chức tín dụng phát hành thư bảo
lãnh cho mình và tùy vào từng hợp đồng, bên được bảo lãnh có thể là
người xuất khẩu ( bảo lãnh thực hiện hợp đồng xuất khẩu, bảo lãnh hoàn
trả tiền ứng trước, bảo lãnh bảo hành…), người nhập khẩu ( bảo lãnh thanh
toán hợp đồng nhập khẩu, bảo lãnh nhận hàng không có vận đơn gốc…),
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
5
người vay nợ ( bảo lãnh vay vốn) hay người dự thầu ( bảo lãnh dự thầu).
Bên nhận bảo lãnh hay còn gọi là bên thụ hưởng bảo lãnh cũng tùy vào
từng trường hợp mà có thể là người xuất khẩu( bảo lãnh thanh toán hợp
đồng nhập khẩu…), người nhập khẩu( bảo lãnh thực hiện hợp đồng xuất
khẩu, bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước, bảo lãnh bảo hành…), người cho
vay( bảo lãnh vay vốn), chủ thầu( bảo lãnh dự thầu). Mối quan hệ giữa các
bên trong hợp đồng bảo lãnh được minh họa trong sơ đồ dưới đây:
Sơ đồ 1.1: Mối quan hệ trong hoạt động bảo lãnh
Trong phạm vi chuyên đề này, em sẽ tập trung nghiên cứu vào mối quan
hệ giữa bên được bảo lãnh (khách hàng của ngân hàng) và bên bảo lãnh (ngân
hàng). Đây là mối quan hệ đóng vai trò then chốt trong toàn bộ quá trình bảo
lãnh, từ lúc bắt đầu phát sinh nhu cầu bảo lãnh cho tới khi bảo lãnh kết thúc.
Tất cả các yêu cầu, nội dung cũng như các tiêu chí đánh giá hoạt động bảo
lãnh sẽ được xây dựng dựa trên mối quan hệ giữa hai bên này.
1.1.2. Các hình thức bảo lãnh của NHTM:
Hoạt động bảo lãnh hết sức đa dạng và được xây dựng trên nhiều loại hình
quan hệ. Ngày nay trên thế giới có rất nhiều loại hình bảo lãnh khác nhau dựa
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Bên được bảo lãnh Bên nhận bảo lãnh
Bên bảo lãnh( NH)
HĐ mua bán, dự thầu
Đơn xin bảo lãnh
(1)
Thư bảo lãnh
(3)
(2)
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
6
theo những tiêu chí phân loại khác nhau. Nếu căn cứ vào tính chất của hợp
đồng cơ sở thì bảo lãnh được chia ra thành 6 hình thức sau:
* Bảo lãnh dự thầu
Là một cam kết của ngân hàng với chủ thầu về việc sẽ trả tiền phạt thay
cho bên dự thầu nếu bên dự thầu vi phạm những quy định được ghi trong hợp
đồng dự thầu.
Thông thường, đối với những hợp đồng lớn, đặc biệt là những hợp đồng
xây dựng, cung cấp máy móc thiết bị, chủ đầu tư thường tổ chức đấu thầu
nhằm tìm kiếm những nhà thầu uy tín, có đủ năng lực để thực hiện hợp đồng.
Tuy nhiên trong thực tế để tìm kiếm những nhà thầu có đủ điều kiện như vậy
là việc không dễ dàng, mặt khác để hạn chế những rủi ro như bên dự thầu
trúng thầu song lại rút lui, không ký hợp đồng hay thay đổi ý định, chủ đầu tư
phải cần đến một cam kết của ngân hàng về việc bảo đảm rằng nếu những rủi
ro trên xảy ra thì ngân hàng sẽ bồi thường cho chủ đầu tư một khoản tiền gọi
là tiền phạt. Khoản tiền này sẽ dùng để trang trải những chi phí đấu thầu thiệt
hại do chậm trễ tiến độ thi công hay chi phí để tổ chức lại một cuộc đấu thầu
khác. Nếu chủ công trình không yêu cầu bảo lãnh của ngân hàng thì bên dự
thầu sẽ phải nộp một khoản tiền gọi là tiền ký quỹ( đặt cọc) dự thầu. Điều này
gây ra nhiều thủ tục phiền phức cho cả hai bên và đặc biệt làm đọng vốn của
bên dự thầu, cản trở tiến trình thực hiện công việc nên trong nhiều trường
hợp, bảo lãnh dự thầu vẫn hay được sử dụng hơn là ký quỹ. Nhìn chung, bảo
lãnh dự thầu thường chiếm từ 2% - 5% giá trị của hợp đồng và thường có thời
hạn từ 3 – 6 tháng.
* Bảo lãnh thực hiện hợp đồng
Là một cam kết của ngân hàng cho bên thụ hưởng rằng sẽ chi trả những
tổn thất nếu bên được bảo lãnh không thực hiện đầy đủ hợp đồng như đã cam
kết. Loại bảo lãnh này rất hay được sử dụng. Các hợp đồng được bảo lãnh
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
7
thường là các hợp đồng cung cấp hàng hóa, xây dựng… Việc khách hàng
không thực hiện đúng như hợp đồng đã quy định đều có thể gây tổn thất cho
bên thứ ba. Bảo lãnh thực hiện hợp đồng không những bù đắp một phần tổn
thất đó mà còn góp phần thúc đẩy khách hàng nghiêm chỉnh thực hiện hợp
đồng. Loại bảo lãnh này thường được dùng kèm với những phương thức
thanh toán khác và bảo lãnh khác( VD như trong đấu thầu, ngoài bảo lãnh dự
thầu, nếu bên tham gia trúng thầu thì chủ đầu tư thường yêu cầu thêm một bảo
lãnh thực hiện hợp đồng). Giá trị của bảo lãnh thực hiện hợp đồng thường
chiếm 10% trị giá của hợp đồng và tùy theo từng hợp đồng sẽ có thời hạn
khác nhau, nhưng thông thường là từ 1 – 3 năm.
* Bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước
Trong các hợp đồng thương mại hay các hợp đồng xây dựng lớn, để giúp
cho bên cung cấp hàng hóa dịch vụ có một phần vốn để hỗ trợ sản xuất kinh
doanh và để đảm bảo bên mua sẽ mua hàng của mình, bên nhận hàng hóa dịch
vụ( bên mua) thường phải đặt cọc( ứng trước) một khoản tiền trong giá trị hợp
đồng. Tuy nhiên, để đề phòng người cung cấp không hoàn trả lại số tiền đã
đặt cọc và cả số lãi phát sinh trên số tiền đặt cọc đó, bên mua thường yêu cầu
bên cung cấp phải có một bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước của Ngân hàng.
Giá trị bảo lãnh sẽ bằng số tiền ứng trước cộng thêm khoản lãi phát sinh. Giá
trị này sẽ giảm dần tương ứng với tiến độ giao hàng( hợp đồng thương mại)
hay tiến độ thi công công trình( hợp đồng xây dựng).Vậy bảo lãnh hoàn trả
tiền ứng trước là cam kết của ngân hàng sẽ hoàn trả lại số tiền ứng trước cho
bên mua (người thụ hưởng bảo lãnh) nếu bên bán (người được bảo lãnh)
không trả.
* Bảo lãnh thanh toán
Là một cam kết của ngân hàng về việc sẽ thanh toán tiền theo hợp đồng
cho bên bán( bên thụ hưởng bảo lãnh) nếu bên mua( bên được bảo lãnh)
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
8
không trả. Ngân hàng có thể thanh toán ngay cho bên thụ hưởng nếu bên thụ
hưởng có bản tuyên bố đầu tiên kèm theo một lệnh thanh toán cho thấy bên
được bảo lãnh đã không thanh toán như trong hợp đồng quy định; hoặc ngân
hàng có thể chỉ thanh toán cho bên thụ hưởng nếu bên thụ hưởng có đầy đủ
các chứng từ, hay các bằng chứng pháp lý chứng minh rằng bên được bảo
lãnh đã vi phạm hợp đồng. Việc bồi thường của ngân hàng theo hình thức nào
là tùy thuộc vào điều kiện được ghi trong hợp đồng bảo lãnh. Hiện nay, trên
thế giới bảo lãnh thanh toán thường được phát hành dưới dạng Thư tín dụng
dự phòng.
* Bảo lãnh bảo hành
Loại bảo lãnh này dùng với mục đích bảo đảm chất lượng sản phẩm trong
thời gian bảo hành. Với các hợp đồng cung cấp máy móc thiết bị, ngoài việc
giao hàng đúng tiến độ, đúng chất lượng sản phẩm; người bán còn phải cam
kết bảo hành cho người mua một thời gian nhất định tùy thuộc vào tuổi thọ
của sản phẩm. Bảo lãnh bảo hành là một cam kết của ngân hàng sẽ bồi thường
giá trị bảo hành cho bên mua nếu bên bán không thực hiện hoặc thực hiện
không đúng nghĩa vụ bảo hành như đã quy định trong hợp đồng. Như vậy,
thời hạn của bảo lãnh bảo hành sẽ kéo dài từ lúc bắt đầu lắp ráp thiết bị cho
đến hết thời hạn bảo hành của thiết bị.
* Bảo lãnh vay vốn
Đây là hình thức bảo lãnh mà trong đó, người bảo lãnh cam kết với người
cho vay( bên thụ hưởng) rằng sẽ chịu trách nhiệm trả thay cho bên đi vay nếu
bên đi vay không thực hiện được nghĩa vụ trả tiền đầy đủ, đúng hạn của mình.
Người bảo lãnh phải ghi rõ cam kết trong hợp đồng bảo lãnh tín dụng về việc
sẽ bảo lãnh cho bên đi vay cả phần gốc và lãi của khoản vay hay chỉ bảo lãnh
phần gốc. Vì đây là một hình thức bảo lãnh có độ rủi ro rất cao nên đòi hỏi
ngân hàng phải cân nhắc, thẩm định kỹ càng không khác gì cho vay trực tiếp.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
9
1.1.3. Các nội dung chủ yếu của bảo lãnh
Chính sách bảo lãnh của ngân hàng thương mại
Ngày nay, bảo lãnh ngân hàng đã trở thành một loại hình dịch vụ có tầm
quan trọng và ngày càng khẳng định vị trí của mình trong hoạt động ngoại
bảng của ngân hàng. Nhưng bên cạnh đó, bảo lãnh cũng tiềm ẩn rất nhiều rủi
ro. Vì vậy, cần một chính sách bảo lãnh điều chỉnh hoạt động này. Một chính
sách chặt chẽ, hợp lý, đầy đủ và toàn diện là điều kiện tiên quyết giúp cho
hoạt động bảo lãnh của ngân hàng được thống nhất, trôi chảy và ngày càng
hoàn thiện hơn. Toàn bộ các vấn đề có liên quan đến việc cấp bảo lãnh đều
được đưa vào chính sách bảo lãnh. Nhìn chung, chính sách bảo lãnh bao gồm
những nội dung chính sau:
Chính sách khách hàng
Khách hàng được nhận bảo lãnh của ngân hàng rất đa dạng,tuy nhiên luật
pháp cũng cấm hoặc hạn chế bảo lãnh đối với một số đối tượng nhất định.
Các khách hàng được nhận bảo lãnh phải tuân thủ các điều kiện của luật pháp
nói chung và của bản thân ngân hàng nói riêng. Ví dụ như mục đích đề nghị
tổ chức tín dụng bảo lãnh phải hợp pháp, có khả năng tài chính để thực hiện
nghĩa vụ được tổ chức tín dụng bảo lãnh trong thời hạn cam kết, nếu bảo lãnh
hối phiếu, lệnh phiếu thì khách hàng phải đảm bảo các quy định của pháp luật
về thương phiếu…
Ngoài ra, ngân hàng cũng tiến hành phân loại khách hàng truyền thống và
quan trọng, khách hàng khác. Việc phân loại này để dễ dàng xây dựng các
chính sách ưu đãi cho các khách hàng truyền thống và quan trọng, từ đó nâng
cao hình ảnh và uy tín của ngân hàng.
Phạm vi bảo lãnh
Bên bảo lãnh không thể cấp bảo lãnh cho tất cả các nghĩa vụ của khách
hàng trong hợp đồng cơ sở mà chỉ trong một phạm vi các nghĩa vụ nhất định.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét