LỜI MỞ ĐẦU
Trong nền kinh tế hiện nay, có rất nhiều doanh nghiệp tham gia vào thị
trường với đủ loại ngành nghề,tạo nên sự sôi động cho nền kinh tế thị
trường.Tuy nhiên phải nói rằng, chỉ có các doanh nghiệp lớn mới có thể
khẳng định được tên tuổi của mình, giành được ưu thế trong cạnh tranh hơn
so với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp lớn cũng
đóng vai trò to lớn đối với một quốc gia, ảnh hưởng đến sự lớn mạnh, ổn định
về kinh tế không chỉ đối với quốc gia đó, mà còn đối với các doanh nghiệp
khác cũng như các quốc gia khác trên toàn thế giới. Thậm chí, một số doanh
nghiệp lớn còn có thể đại diện cho nền kinh tế của một quốc gia.
Bất cứ một doanh nghiệp nào khi bắt đầu sản xuất kinh doanh cũng như
trong quá trình sản xuất kinh doanh, cũng cần có nguồn vốn nhất định. Ngoài
phần vốn tự có ra, một phần rất quan trọng và hầu như chiếm toàn bộ nguồn
vốn sử dụng của doanh nghiệp đó là nguồn vốn vay từ các ngân hàng. Đây là
nguồn vốn ổn định và quan trọng nhất cho quá trình hình thành cũng như phát
triển của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp lớn. Với quy mô của
mình, các doanh nghiệp lớn không thể chỉ dựa vào vốn tự có hay vay từ các tổ
chức khác, mà tỷ trọng lớn nguồn vốn là từ vay ngân hàng. Nguồn vốn này
mang lại lợi ích to lớn cho quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp,
tuy nhiên cũng nhiều khi mang đến rủi ro nếu như hiệu quả cho vay không
được đảm bảo.
Trong hệ thống ngân hàng Công Thương Việt Nam, Chi nhánh ngân
hàng Công thương khu vực Hai Bà Trưng là một trong những chi nhánh lâu
đời, có nhiều thành tựu trong huy động vốn và cho vay vốn đối với các khách
hàng. Trong đó, việc cho vay với các khách hàng lớn chiếm một vị trí quan
trọng trong hoạt động của Chi nhánh, với một mức số dư tín dụng lớn, giúp
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
đỡ cho nhiều doanh nghiệp lớn về việc huy động vốn và sử dụng vốn hiệu
quả.
Xuất phát từ thực tiễn hoạt động của Chi nhánh ngân hàng Công Thương
khu vực Hai Bà Trưng trong những năm gần đây, có thể thấy hoạt động cho
vay đối với doanh nghiệp lớn của Chi nhánh có nhiều thành tích , nhưng bên
cạnh đó cũng vẫn còn những tồn tại. Từ đó, với đề tài “Tăng cường hiệu quả
cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp lớn tại Chi nhánh ngân hàng
Công Thương khu vực Hai Bà Trưng", em muốn đưa ra những kiến nghị
nhằm tăng cường hiệu quả cho vay tại chi nhánh trên cơ sỏ đánh giá một cách
chân thực về hiệu quả cho vay của chi nhánh.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Chương 1 : Những vấn đề cơ bản về hiệu quả cho vay
đối với doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại.
1.1. Khái quát chung về ngân hàng thương mại :
Ngân hàng là một trong những trung gian tài chính có vị trí quan trọng
bậc nhất đối với nền kinh tế. Hiện nay, thông thường, hệ thống ngân hàng của
một quốc gia là hệ thống ngân hàng hai cấp, bao gồm ngân hàng Trung ương
và ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, trong đó, ngân hàng thương mại thường
có số lượng lớn, và chiếm ưu thế cả về quy mô tài sản, thị phần khách hàng
cũng như mạng lưới hoạt động.
Ngân hàng làm việc nhận tiền gửi và cho vay đối với nền kinh tế. So với
các trung gian tài chính khác, ngân hàng là tổ chức thu hút được lượng tiền
tiết kiệm lớn nhất trong dân cư. Các cá nhân, hộ gia đình, các tổ chức kinh tế,
các tổ chức xã hội đều gửi tiền vào ngân hàng. Trong quá trình gửi tiền, họ
nhận được một khoản lãi suất, coi như lợi nhuận từ việc cho ngân hàng vay.
Do đó, lợi ích của người gửi tiền gắn bó chặt chẽ với hiệu quả hoạt động của
ngân hàng, hay nói cách khác là thu nhập của ngân hàng. Xét về hoạt động
cho vay của ngân hàng, ngân hàng thường xuyên cho vay đối với các doanh
nghiệp, nhằm phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh như mua sắm
nguyên vật liệu, trang thiết bị, vật tư, xây dựng cơ sở hạ tầng Ngoài ra,
ngân hàng cũng cho vay đối với các cá nhân trong việc đầu tư kinh doanh
cũng như mua sắm các đồ dùng có giá trị lớn Bên cạnh đó, ngân hàng còn
cung cấp những phương tiện thanh toán hiện đại cho nền kinh tế, có tác dụng
làm giảm lượng tiền tệ trong lưu thông như séc, uỷ nhiệm chi, thẻ thanh toán,
tài khoản điện tử Ngân hàng không chỉ cho các tổ chức cá nhân thông
thường vay, mà nhiều lúc còn là người cung cấp tín dụng cho Chính phủ trong
các dự án đầu tư phát triển cho cả nước. Bởi thế , ngân hàng sử dụng các
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
chính sách kinh tế, mà trong đó quan trong nhất lề chính sách tiền tệ đã góp
phần quan trọng trong việc giúp Chính phủ phát triển và ổn định nền kinh tế.
Có thể nói, ngân hàng thương mại cung cấp rất nhiều dịch vụ tài chính
cho nền kinh tế, đông thời thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với các
tổ chức trung gian tài chính khác. Nhưng có thể thấy ba chức năng cơ bản củâ
ngân hàng là : trung gian tài chính, tạo phương tiện thanh toán và là trung
gian thanh toán. Ngoài ra, một số dịch vụ cơ bản của ngân hàng là : mua bán
ngoại tệ, nhânj tiền gửi, cho vay, cung cấp các phương tiện giao dịch và thực
hiện thanh toán, quản lý ngân quỹ, tài trợ các hoạt động của Chính phủ, bảo
lãnh, cho thuê thiết bị, dịch vụ uỷ thác, tư vấn, bảo hiểm, cung cấp các dịch
vụ đại lý
1.2 Hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại :
1.2.1 Khái niệm :
Ngân hàng thương mại có hai hoạt động cơ bản và đặc trưng, đó là huy
động tiền gửi và cung cấp tín dụng. Huy động tiền gửi là việc thu hút nguồn
vốn từ quần chúng, những nguồn vốn nhàn rỗi chưa sử dụng đến, được gửi
vào ngân hàng, và ngân hàng phải trả lãi suất để có được nguồn vốn đó. Cung
cấp tín dụng là việc ngân hàng với danh nghĩa là người cho vay, sẽ cho vay
đối với khách hàng của mình. Đây là hoạt động mang lại nguồn thu chủ yếu
cho ngân hàng thương mại. Những khách hàng của ngân hàng trong hoạt
động cấp tín dụng thường là các tổ chức, cá nhân có nhu cầu sản xuất kinh
doanh, do đó mà có nhu cầu sử dụng vốn, nhưng lại không có sẵn nguồn vốn.
Lúc này, ngân hàng làm nhiệm vụ là trung gian tài chính, với nhiều lợi nhuận
nhưng cũng không kém phần nhiều rủi ro cho bản thân ngân hàng.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Cho vay là một hoạt động điển hình của hoat động tín dụng. Trong “
Quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng - Quyết định 1627-
2001-QĐ-NHNN “ có định nghĩa về hoạt động cho vay như sau :
Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho
khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định
theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc lẫn lãi.
1.2.2 Các loại hình cho vay :
Các loại hình cho vay rất đa dạng, có thể dựa theo nhiều tiêu thức để
phân loại như : theo thời hạn khoản vay, theo loại tiền,theo đối tượng, theo
mục đích, theo hình thức đảm bảo, theo quy mô hay theo độ an toàn của
khoản vay
Theo thời hạn của khoản vay, ta có các khoản vay ngắn hạn, trung hạn
và dài hạn.
Theo hình thức đảm bảo, ta có các khoản cho vay có đảm bảo và các
khoản cho vay không có đảm bảo.
Theo độ an toàn của khoản vay , có độ an toàn cao, khác , trung bình và
thấp.
Theo loại tiền, ta có vay bằng VNĐ, vay bằng ngoại tệ
Tuy nhiên, một cách phân loại thường gặp nhất và hay được sử dụng
nhất, đó là phân loại theo hình thức cho vay. Với cách phân loại này, ta có các
loại hình cho vay như sau :
1.2.2.1 Cho vay thấu chi :
Đây là hình thức cho vay cho phép người vay được chi vượt quá số tiền
gửi thanh toán đến một mức nào đó trong một khoảng thời gian xác định. Giới
hạn này là hạn mức thấu chi.
Để được thấu chi, khách hàng phải làm đơn xin ngân hàng hạn mức thấu
chi và thời gian thấu chi. Từ đó, khách hàng có thể ký séc, lập uỷ nhiệm chi,
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
mua thẻ vượt quá số tiền gửi để chi trả. Khi khách hàng có tiền nhập vào tài
khoản tiền gửi , ngân hàng sẽ thu nợ gốc và lãi. Nếu khách hàng chi tiêu quá
hạn mức thấu chi thì sẽ phải chịu lãi suất phạt và bị đình chỉ sử dụng hình
thức này.
Hình thức thấu chi dựa trên cơ sở các khoản thu và chi của khách hàng
không phù hợp về thời gian va quy mô. Đây là hình thức tín dụng ngắn hạn,
khá linh hoạt và không phức tạp, thường không có tài sản đảm bảo, có thể cấp
cho cả doanh nghiệp cũng như cá nhân. Thấu chi chủ yếu sử dụng với những
khách hàng có uy tín, thu nhập đều đặn và kì thu nhập ngắn.
1.2.2.2 Cho vay từng lần :
Đây là hình thức cho vay khá phổ biến. Cho vay từng lần thường được
áp dụng đối với những doanh nghiệp không có nhu cầu vay vốn thường xuyên
của ngân hàng, và không có điều kiện để thoả mãn hạn mức thấu chi. Mỗi lần
vay, khách hàng phải làm đơn trình ngân hàng về phương án sử dụng vốn
vay. Ngân hàng sẽ thẩm định phương án đó, nếu thấy thoả mã thì sẽ kí kết
hợp đồng cho vay, lãi suất, yêu cầu bảo đảm nếu cần thiết. Các khoản vay
trong từng lần sẽ được lập thành các hồ sơ riêng biệt.
1.2.2.3 Cho vay theo hạn mức :
Cho vay theo hạn mức là hình thức ngân hàng cung cấp cho khách hàng
một hạn mức tín dụng nhất định, đảm bảo mức dư nợ cho vay của khách hàng
tại ngân hàng theo như đã cam kết trong hợp đồn tín dụng .
Hạn mức này được cấp trên cơ sở kế hoạch sản xuất kinh doanh, chu kì
kinh doanh và nhu cầu vốn của khách hàng. Trong kì , khách hàng có thể vay
trả nhiều lần, nhưng dư nợ không được vượt quá hạn mức tín dụng.
Trước khi vay, khách hàng phải trình bày kế hoạch sử dụng tiền vay,
phải nộp các chứng từ chứng minh đã mua hàng hoá dịch vụ và nêu yêu cầu
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
vay. Ngân hàng, sau khi kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ, sẽ thực hiện giải
ngân cho khách hàng.
Hình thức cho vay này phù hợp với những khách hàng cần vay mượn
thường xuyên, ví dụ như các ngành nghề mà vốn vay tham gia vào quá trình
sản xuất kinh doanh. Trong nghiệp vụ này, ngân hàng có quyền ấn định hạn
trả nợ , dựa trên chu kì sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Khi nào khách
hàng có thu nhập, ngân hàng sẽ đến thu nợ, tạo sự chủ động trong quản lý
ngân quỹ cho khách hàng. Song, bên cạnh đó, do những lần vay không tách
biệt thành những kì hạn nợ cụ thể nên gây khó khăn cho ngân hàng trong việc
kiểm soát hiệu quả của từng lần vay. Ngân hàng chỉ có thể phát hiện ra vấn đề
khi khách hàng đến nộp báo cáo tài chính, hoặc dư nợ lâu không giảm sút.
1.2.2.4 Cho vay luân chuyển:
Đây là hình thức cho vay dựa trên sự luân chuyển của hàng hoá. Khi
mua hàng , doanh nghiệp có thể thiếu vốn, ngân hàng sẽ cho doanh nghiệp
vay và sẽ thu nợ khi doanh nghiệp bán được hàng. Đầu năm hoặc đầu quý,
người vay phải làm đơn xin vay luân chuyển. Ngân hàng và khách hàng sẽ
thoả thuận với nhau về phương thức vay, hạn mức tín dụng, các nguồn cung
cấp hàng hoá và khả năng tiêu thụ. Hạn mức tín dụng có thể trong một hoặc
nhiều năm theo thoả thuận. Thời hạn ở đây không phải là thời hạn hoàn trả ,
mà là thời hạn để ngân hàng xem xét xem có nên cho khách hàng của mình
vay tiếp không, dựa trên cơ sở hiểu biết về uy tín và tình hình kinh doanh của
khách hàng.
Hình thức cho vay này đòi hỏi phải có sự nghiên cứu về kế hoạch luân
chuyển hàng hoá để dự đoán dòng ngân quỹ trong thời gian tới. Ngoài ra, cho
vay luân chuyển cũng rất thuận lợi đối với khách hàng. Về mặt thủ tục, một
hợp đồng có thể áp dụng cho nhiều lần vay. Khách hàng được đáp ứng nhu
cầu vốn kịp thời, do đó việc thanh toán cho nhà cung cấp cũng trở nên nhanh
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
gọn, đơn giản hơn. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiêu
thụ hàng hoá thì ngân hàng sẽ gặp khó khăn trong thu hồi vốn do thời hạn cuả
khoản vay không được quy định rõ ràng.
1.2.2.5 Cho vay trả góp :
Cho vay trả góp là hình thức cho vay mà ngân hàng cho phép khách
hàng được trả gốc vay làm nhiều lần trong kì hạn tín dụng đã thoả thuận. Hình
thức này thường được áp dụng cho các khoản vay trung và dài hạn, các khoản
tài trợ cho tài sản cố định hay hàng hoá lâu bền. Số tiền mỗi lần trả được tính
toán sao cho phù hợp với khả năng trả nợ của khách hàng.
Ngân hàng cho vay trả góp đối với người tiêu dùng thông qua hạn mức
nhất định. Ngân hàng sẽ thanh toán cho cửa hàng bán lẻ số hàng hoá mà
khách hàng đã mua trả góp. Các cửa hàng bán lẻ nhận tiền từ ngân hàng, làm
đại lí thu tiền cho ngân hàng, hoặc khách hàng trả tiền trực tiếp cho ngân
hàng. Hình thức tài trợ này có tác dụng kích thích tiêu thụ hàng hoá.
Cho vay trả góp có rủi ro cao, do khách hàng thường thế chấp bằng hàng
hoá mua trả góp. Khả năng trả nợ phụ thuộc vào thu nhập đều đặn của người
vay. Nếu người vay mất việc, ốm đau, bệnh tật, thu nhập giảm sút , thì khả
năng thu nợ của ngân hàng cũng bị ảnh hưởng. Chính vì có rủi ro cao cho nên
lãi suất cho vay trả góp thường là lãi suất cao nhất trong khung lãi suất của
ngân hàng.
1.2.2.6 Cho vay gián tiếp :
Hầu hết các khoản cho vay của ngân hàng là cho vay trực tiếp. Tuy
nhiên, ngân hàng cũng đồng thời phát triển các hình thức cho vay gián tiếp,
cho vay thông qua các tổ chức trung gian.
Ngân hàng cho vay với các tổ chức xã hội như: các tổ đội hội, nhóm sản
xuất, Hội nông dan, Hội chiến binh, hội phụ nữ Các tổ chức này được lập ra
với mục đích hỗ trợ, liên kết các thành viên, bảo vệ quyền lợi của mỗi thành
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
viên. Vì vậy, những mục tiêu chung của xã hội như xoá đói giảm nghèo, phát
triển kinh tế luôn được các tổ chức này quan tâm.
Ngân hàng cho các tổ chức này vay, các tổ chức này lại đứng ra đảm bảo
cho các thành viên vay, hoặc các thành viên trong nhóm đứng ra bảo lãnh cho
một thành viên vay. Điều này rất có lợi khi người vay không có hoặc không
đủ tài sản đảm bảo thế chấp. Ngân hàng cũng có thể cho vay thông qua người
bán lẻ các sản phẩm đàu vào của quá trình sản xuất. Cho vay cách này giúp
hạn chế người vay sử dụng tiền sai mục đích.
Cho vay gián tiếp thường được áp dụng cho thị trường có nhiều món vay
nhỏ, người vay phân tán, cách xa ngân hàng, như vậy sẽ tiết kiệm chi phí vay,
nhằm giảm bớt rủi ro. Tuy nhiên, nó cũng có thể gặp rủi ro khi mà các trung
gian lợi dụng vi thế của mình để tăng lãi suất cho vay lại, hoặc giữ lấy tiền
của các thành viên cho riêng mình. Các nhà bán lẻ có thể lợi dụng bán những
sản phẩm kém chất lượng hoặc với giá đắt cho người vay vốn.
1.2.3 Quy trình cho vay :
Quy trình cho vay là tập hợp các bước tiêu chuẩn, được lập ra ngằm
hướng dẫn các cán bộ tín dụng thực hiện khi cấp tín dụng cho khách hàng.
Một quy trình cho vay hợp lý có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả cho vay của
ngân hàng đó.
Quy trình cho vay thông thường bao gồm các bước như sau :
1.2.3.1 Phân tích doanh nghiệp trước khi cho vay :
Nội dung chủ yếu của phân tích trước khi vay bao gồm thu thập và xử lý
thông tin liên quan đến khách hàng, như năng lực sử dụng vốn vay, uy tín,
khả năng tạo ra lợi nhuận, các điều kiện về kinh tế của người đi vay
- Các cách thức thông thường để thu thập và xử lý thông tin :
+ Phỏng vấn trực tiếp : cách này rất quan trọng và hiệu quả, giúp cho cán
bộ tín dụng loại bỏ được những thông tin sai lệch từ các báo cáo “ ma “
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
+ Thu thập thông tin qua các trung gian : các trung gian ở đây có thể là
các cơ quan quản lý, bạn hàng, chủ nợ khác, Qua phân tích mối quan hệ
giữa các trung gian với người vay, có thể biết được về uy tín cũng như khả
năng tài chính của họ.
+ Nghiên cứu các thông tin trong các báo cáo tài chính với một khoảng
thời gian đủ lớn của khách hàng, các thông tin về đội ngũ ban lãnh đạo , nhân
sự, từ đó ngân hàng có thể ước tính được nhu cầu về vốn, khả năng sinh lời
của khách hàng
- Nội dung phân tích :
+ Đánh giá tài sản của khách hàng : Tài sản của khách hàng được coi
như tài sản đảm bảo cho khoản tiền vay,tạo khả năng thu hồi nợ khi khách
hàng không còn khả năng thanh toán. Tài sản của khách hàng – doanh nghiệp
được thể hiện trong bảng cân đối kế toán, bao gồm : Ngân quỹ, các giấy tờ có
giá, hàng hoá trong kho, tài sản cố định
+ Đánh giá các khoản nợ : Ngân hàng quan tâm tới tất cả các khoản nợ
của khách hàng, xét theo hầu hết các tiêu thức, và quan tâm đến cả những chủ
nợ của khách hàng.
+ Phân tích luồng tiền : Việc trả nợ ngân hàng liên quan chặt chẽ đến
ngân quỹ của người vay. Trong khi đó, bảng cân đối tài sản không phản ánh
được hết các khoản mục liên quan tới dòng tiền. Để hỗ trợ cho ngân hàng
cũng như khách hàng,cần dự kiến các luồng tiền cũng như kế hoạch chi tiêu.
Kế hoạch này ghi lại vận động hàng tháng của các khoản tiền mặt, tiền gửi
ngân hàng, các khoản thanh toán hàng tháng.
+ Sử dụng các chỉ số tỷ lệ : Đó là các tỷ lệ có khả năng phản ánh năng
lực tài chính và khả năng trả nợ của người vay mà ngân hàng xây dựng và sử
dụng. Các tỷ lệ này sẽ được áp dụng trong phân tích đối với từng khoản vay,
từng người vay với một số điều kiện cụ thể. Các nhóm tỷ lệ đó là : nhóm tỷ lệ
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét