Chuyên đề tốt nghiệp Đường Thị Vân Anh
1.1.2.Vai trò của công bố thông tin trên thị trường chứng khoán
Thông tin đóng một vai trò quan trọng trong quá trình hoạt động và phát
triển của thị trường chứng khoán và công khai thông tin chính là nghĩa vụ của
các bên đóng góp vào sự phát triển đó của thị trường . Trên thị trường này người
đầu tư chứng khoán không những chỉ quan tâm đến các thị trường về tổ chức
niêm yết , tình hình giao dịch trên thị trường mà còn cả những thông tin ngành ,
thông tin về tình hình kinh tế – chính trị , xã hội, pháp luật …Thông tin không
chỉ có tác động đến đối tượng đầu tư trên thị trường chứng khoán mà còn ảnh
hưởng trở lại đối tượng thực hiện công bố thông tin (tổ chức niêm yết ) và cơ
quan quản lý (Uỷ ban chứng khoán hay Trung tâm giao dịch).
Chính vì vậy, việc công khai thông tin sẽ quyết định sự tồn tại và phát
triển của thị trường. Một thị trường chứng khoán mà thông tin không được công
khai hay thiếu minh bạch sẽ làm cho nhà đầu tư rơi vào tình trạng mất lòng tin.
Việc thực hiện công bố thông tin đóng góp không nhỏ cho mục tiêu phát
triển thị trường. Do vậy, việc xây dựng và thiết lập một hệ thống phục vụ hoạt
động công bố thông tin, đáp ứng thông tin trên thị trường chứng khoán là một
trong những khâu quan trọng của việc hình thành thị trường. Hệ thống công bố
thông tin trong sự vận hành của thị trường chứng khoán đóng vai trò như chiếc
cầu nối về thông tin giữa các tổ chức phát hành với công chúng đầu tư, giúp nhà
đầu tư đề ra và thực hiện được các quyết sách đầu tư của mình.
Đối với NĐT, thông tin chính là cơ sở hình thành nên quyết định đầu tư.
Từ những thông tin thu thập trên thị trường NĐT buộc phải có sự theo dõi, nhận
định và phân tích thông tin để đi đến quyết định đầu tư cho riêng mình. Một thị
trường với hệ thống công bố thông tin từ tổ chức niêm yết được tổ chức chặt chẽ
và hiệu quả sẽ thu hút được nhiều NĐT , nhất là các NĐT. Điều này cho thấy, hệ
thống công bố thông tin từ tổ chức niêm yết và thông tin thị trường từ trung tâm
giao dịch là một trong những yếu tố quan trọng để đánh giá tính cạnh tranh của
thị trường .
5
Chuyên đề tốt nghiệp Đường Thị Vân Anh
Như vậy, sự phát triển của thị trường chứng khoán phụ thuộc rất lớn vào
yếu tố thông tin và vấn đề tuân thủ nghĩa vụ công bố thông tin của các đối tượng
liên quan. Một thị trường yếu chắc chắn không thể là một thị trường phát triển
lành mạnh. Điều đó cho thấy tầm quan trọng của việc công bố thông tin trên thị
trường chứng khoán.
Đối với các tổ chức niêm yết, việc công bố thông tin một cách chính xác ,
đầy đủ và kịp thời về tình hình hoạt động của công ty sẽ giúp cho NĐT có
những thông tin cần thiết cho các quyết định đầu tư của mình. Các thông tin
được cung cấp trên sẽ giúp bảo vệ NĐT , duy trì một thị trường công bằng và
trật tự.
Thông qua hoạt động công bố thông tin , các cơ quan quản lý và điều
hành thị trường có thể đảm bảo được tính công khai, công bằng và hiệu quả các
hoạt động giao dịch. Ngoài ra thông qua các tác động của thị trường , các tổ
chức niêm yết buộc phải nâng cao trách nhiệm và hoạt động của mình.
Ơ nhiều nước trên thế giới, việc công bố thông tin đã trở thành một thứ
văn hóa kinh doanh, vì cổ đông và những người có quyền lợi liên quan đến công
ty cần được thông tin kịp thời và chính xác về tình hình tài chính , hoạt động sản
xuất kinh doanh và tình hình quản lý, điều hành công ty. Những thông tin này
phải đáng tin cậy và được phổ biến rộng rãi cho công chúng đầu tư một cách kịp
thời và công bằng. Đó là điều kiện để những người sử dụng thông tin ra quyết
định đúng đắn về công ty, trong đó có việc mua, bán chứng khoán. Thực vậy, thị
trường chứng khoán là nơi thực hiện sự đánh giá của xã hội đối với giá trị công
ty, nên chất lượng công bố thông tin sẽ ảnh hưởng đến sự hình thành giá cả
chứng khoán một cách hợp lý hay lệch lạc.
Từ đó, có thể thấy thông tin càng nhanh nhạy , trung thực càng thúc đẩy
thị trường hoạt động có hiệu quả , giảm thiểu rủi ro do sự sai lệch thông tin gây
nên. Chính vì vậy , hiện nay hầu hết các thị trường chứng khoán trên thế giới
đếu chú trọng đến việc công bố thông tin thị trường . Ngoài việc xây dựng các
chuẩn mực trong hoạt động công bố thông tin đưa ra hàng lọat các dữ liệu thống
6
Chuyên đề tốt nghiệp Đường Thị Vân Anh
kê, các chỉ số quan trọng…thì mỗi thị trường chứng khoán đều có một hệ thống
công bố thông tin thị trường tương xứng đi kèm. Tuy nhiên nó phải đảm bảo
việc cung cấp thông tin một cách công bằng và hiệu quả cho NĐT , đáp ứng nhu
cầu thông tin cho toàn thị trường và phải phù hợp với đặc trưng của từng giai
đoạn phát triển cụ thể của thị trường chứng khoán nói riêng cũng như toàn bộ
nền kinh tế nói chung.
1.1.3.Các nguyên tắc trong công bố thông tin
Công bố thông tin là công cụ cực kỳ quan trọng , xuyên suốt trong hoạt
động của TTCK nhằm góp phần đạt được những mục tiêu cơ bản như :
- Bảo vệ NĐT
- Bảo đảm thị trường trung thực, hiệu quả và minh bạch
- Giảm thiểu rủi ro hệ thống
Các mục tiêu trên có quan hệ mật thiết với nhau, đôi khi có sự ảnh hưởng
lẫn nhau. Nhiều yêu cầu nhằm tăng cường sự trung thực, hiệu quả và minh bạch
của thị trường đồng thời góp phần bảo vệ NĐT và giảm thiểu rủi ro. Để đạt được
điều đó cần tuân thủ triệt để các nguyên tắc trong CBTT , đó là thông tin phải
được cung cấp một cách chính xác, trung thực , đầy đủ , kịp thời, liên tục và
công bằng dễ sử dụng.
1.1.3.1.Tính chính xác, trung thực, đầy đủ
Đây là yêu cầu cơ bản đầu tiên trong việc công bố thông tin. Nó đòi hỏi tổ
chức khi thực hiện công bố thông tin phải tôn trọng tính trung thực vốn có của
thông tin, không được xuyên tạc, bóp méo thông tin. Thông tin còn phải được
trình bày rõ ràng không được gây hiểu nhầm hoặc đánh lừa người đọc. Các
thông tin được công bố đặc biệt từ tổ chức niêm yết là căn cứ để NĐT quyết
định hành vi mua hay bán, là một trong những vấn đề cơ bản đảm bảo sự công
bằng trong việc hình thành giá cổ phiếu. Trái lại, những thông tin thuộc loại tin
đồn sẽ có độ chính xác và tin cậy thấp, những NĐT mua, bán chứng khoán theo
tin đồn sẽ có độ rủi ro cao hơn do mức độ tin cậy thấp của những thông tin đó.
7
Chuyên đề tốt nghiệp Đường Thị Vân Anh
Về nguyên tắc , tổ chức niêm yết phải cung cấp những thông tin quan
trọng về công ty một cách đầy đủ để từ đó NĐT có thể đưa ra những quyết định
đầu tư chính xác và chịu hoàn toàn trách nhiệm về quyết định của mình.Những
thông tin sai lệch hoặc không chính xác sẽ gây hiểu lầm cho NĐT. Vì vậy, các
thông tin công bố ra ngoài phải chính xác và phải được công bố ngay cả khi
thông tin bất lợi cho tổ chức niêm yết. Do đó, các thông tin về đăng ký niêm yết
hoặc báo cáo tài chính đã được kiểm toán sẽ được sử dụng để đảm bảo sự chính
xác của thông tin.
Về mặt lý thuyết, cơ quan quản lý thị trường về thị trường chứng khoán
được quyền kiểm tra, xem xét nội dung các thông tin này trước khi cho phép
công bố ra công chúng và do đó các thông tin này sẽ được đảm bảo trước công
chúng hay NĐT sẽ tránh được những rủi ro khi mua cổ phiếu. Trên thực tế, các
cơ quan quản lý không thể đánh giá được chất lượng của tất cả các loại chứng
khoán. Vì vậy, vai trò của các chuyên gia trong lĩnh vực phân tích chứng khoán
như các tổ chức đầu tư, các tổ chức định mức tín nhiệm, các công ty tài chính …
sẽ vô cùng quan trọng.
1.1.3.2. Nguyên tắc công bố thông tin kịp thời, liên tục
Trong những năm gần đây, nguyên tắc công bố thông tin liên tục được
đặc biệt chú trọng. Điều này có nghĩa là thông tin phải được công bố trên cơ sở
một cách liên tục, không ngừng, bao hàm cả những thông tin tức thời, thông tin
định kỳ liên quan đến tổ chức niêm yết và tình hình thị trường. Điều này có
nghĩa là :
- Công bố thông tin ngay lập tức khi có các tài liệu được công bố, tức công
bố thông tin càng sớm càng tốt.
- Công bố thông tin định kỳ được quy định trong luật chứng khoán hoặc
các quy định về niêm yết chứng khoán, chẳng hạn các báo cáo tài chính
hàng quý, hàng năm. Các thông tin đó cũng bao gồm đánh giá và phân
tích về quản trị, các phân tích này có thể công bố tại một bản báo cáo
8
Chuyên đề tốt nghiệp Đường Thị Vân Anh
riêng hay gộp trong báo cáo định kỳ, do vậy những thông tin này cũng
phải được công bố.
Tuy nhiên, nguyên tắc này còn có nghĩa là một số thông tin có thể được
công bố chậm lại hoặc cũng có thể cho phép hoãn nếu :
- Thông tin mật theo quy định của pháp luật.
- Các thông tin liên quan các đệ trình hay thương lượng chưa hoàn tất hay
công bố những thông tin đặc biệt làm tổn hại đến lợi ích của NĐT. Trong
trường hợp đó, công ty niêm yết phải đảm bảo các thông tin đó được bảo
mật.
Việc công bố thông tin kịp thời sẽ giúp tránh gây hiểu lầm cho NĐT. Nếu
các thông tin không được công bố kịp thời thì không những thị trường mà còn cả
NĐT cũng sẽ bị ảnh hưởng và điều này sẽ làm sai lệch giá cổ phiếu, gây ra
những thiệt hại không thể lường trước được. Ngoài ra, việc công bố thông tin
ngay lập tức sẽ giảm bớt các vi phạm về giao dịch nội gián có thể xảy ra. Với ý
nghĩa đó, việc công bố thông tin đã đóng một vai trò quan trọng thể hiện sự
khách quan trong công bố thông tin.
1.1.3.3. Nguyên tắc đảm bảo sự công bằng
Nguyên tắc này được hiểu là thông tin phải được công bố rộng rãi cho
công chúng đầu tư, bên cạnh đó còn phải đảm bảo cho mọi đối tượng có được
khả năng cao nhất về mức độ tiếp cận cũng như là được nhận như nhau về các
thông tin của thị trường chứng khoán. Tổ chức công bố thông tin không được
cung cấp thông tin cho một số NĐT riêng biệt hoặc những bên có lợi ích khác
trước khi công bố rộng rãi ra công chúng. Các trường hợp ngoại lệ chỉ được áp
dụng khi cung cấp thông tin cho các nhà tư vấn, các công ty định mức tín nhiệm,
hay là bên đối tác mà tổ chức niêm yết đang hoặc có ý định hợp tác trong hoạt
động đầu tư, sản xuất kinh doanh của mình. Trong trường hợp này, bên nhận
thông tin phải có trách nhiệm bảo mật các thông tin đó.
Để thực hiện nguyên tắc này thông thường các bên cung cấp thông tin
phải sử dụng nhiều loại phương tiện công bố hiệu quả và đúng thời gian nhằm
9
Chuyên đề tốt nghiệp Đường Thị Vân Anh
giúp cho ngừơi sử dụng có thể tiếp cận thông tin một cách nhanh chóng và dễ
dàng hơn. Do vậy, khi thiết kế hệ thống thông tin thị trường việc phân loại
người sử dụng cũng như loại và phạm vi thông tin mà người sử dụng được tiếp
nhận là rất cần thiết và điều này sẽ giúp tránh được tình trạng gián đoạn hoạt
động của thị trường do việc tiếp cận, sử dụng thông tin một cách bất hợp pháp
và không công bằng.
1.2. HỆ THỐNG CÔNG BỐ THÔNG TIN THỊ TRƯỜNG
1.2.1. Khái niệm hệ thống công bố thông tin thị trường
Thông tin thị trường cung cấp cho NĐT cơ sở bổ ích để quyết định đầu tư,
bao gồm hai loại thông tin :
- Dữ liệu thông tin gốc : bao gồm các dữ liệu liên quan đến lệnh và đối
chiếu lệnh. Các dữ liệu liên quan đến lệnh gồm số tài khoản, niêm yết giá,
mã số phát hành …Các dữ liệu liên quan đến đối chiếu lệnh như giá cao,
giá thấp, giá kết thúc, số đối chiếu …
- Dữ liệu tái sinh : cho thấy xu hướng vận động của TTCK. Nó bao gồm
các chỉ số chứng khoán, giá trị giao dịch cổ phiếu, cổ tức và tỷ trọng giữa
giá và thu nhập…
Hệ thống thông tin thị trường là hệ thống chỉ tiêu liên quan đến chứng
khoán và TTCK, phản ánh tình hình TTCK, nền kinh tế , chính trị tại thời kỳ
hoặc thời điểm khác nhau ở từng quốc gia, từng ngành…theo phạm vi của từng
loại thông tin. Hay nó gồm tất cả các thông tin liên quan đến hoạt động kinh
doanh của công ty niêm yết, cơ chế, chính sách của cơ quan quản lý, thông tin
giao dịch hàng ngày và các thông tin kinh tế , chính trị khác.
1.2.2.Phân loại công bố thông tin
Thông tin thị trường có thể được phân loại theo nhiều cách khác nhau :
*Theo mức độ xử lý: thông tin thị trường được phân thành 2 nhóm :
- Thông tin ban đầu (raw data) : là những thông tin nhận được trực tiếp từ
hệ thống giao dịch, gồm những thông tin như số lượng lệnh , khối lượng giao
10
Chuyên đề tốt nghiệp Đường Thị Vân Anh
dịch, giá thực hiện( giá hiện tại, giá mở cửa, giá đóng cửa, giá cao nhất, giá thấp
nhất) Đây là những thông tin về kết quả giao dịch trực tiếp từ thị trường.
- Thông tin đã được xử lý( processed data) :là những thông tin được thống
kê lại từ những thông tin ban đầu nhằm nhiều mục đích sử dụng khác nhau.Các
loại chỉ số, các dữ liệu thống kê báo gía về tình trạng thị trường như cung cầu,
quy mô giao dịch trong kỳ…là những thông tin thuộc loại này.
*Theo loại hàng hóa trên thị trường
- Thông tin về cổ phiếu
- Thông tin về trái phiếu
- Thông tin về các loại hàng hóa phái sinh: hợp đồng tương lai, quyền
chọn…
*Theo thời gian công bố thông tin
-Thông tin công bố tức thời: là những thông tin được công bố ngay sau
khi nhân được thường là những thông tin ban đầu (raw data)
- Thông tin công bố định ký: là những thông tin được công bố trên cơ sở
định kỳ hàng ngày, hàng tuần , hàng tháng hoặc hàng năm…
- Thông tin công bố theo yêu cầu: là thông tin được công bố sau khi có
yêu cầu chính thức từ cơ quan quản lý điều hành thị trường.
1.2.3. Nội dung công bố thông tin
Nội dung cụ thể của các thông tin do TTGDCK công bố được quy định
chi tiết tại điều 40 của quy chế thành viên, niêm yết, công bố thông tin và giao
dịch chứng khoán, ban hành kèm theo quyết định số 79 của Chủ tịch UBCKNN
ngày 29/12/2000 (sau đây gọi là quy chế 79). Theo điều này TTGDCK có trách
nhiệm công bố các thông tin sau:
*Thông tin về giao dịch trên thị trường bao gồm
- Giá của chứng khoán giao dịch ( bao gồm giá mở cửa, đóng cửa , cao
nhất và thấp nhất) trong ngày giao dịch.
- Khối lượng giao dịch
- Giá trị giao dịch
11
Chuyên đề tốt nghiệp Đường Thị Vân Anh
- Kết quả giao dịch lô lớn( tên chứng khoán, giá và khối lượng giao dịch)
- Giao dịch mua, bán cổ phiếu của chính tổ chức niêm yết( tên cổ phiếu,
giá và khối lượng giao dịch )
*Thông tin về lệnh giao dịch trên thị trường bao gồm
- Giá chào mua, chào bán tốt nhất
- Quy mô đặt lệnh giao dịch
- Số lượng lệnh mua hoặc lệnh bán
*Thông tin về chỉ số giá chứng khoán
- Chỉ số giá cổ phiếu tổng hợp
- Bình quân giá cổ phiếu
- Chỉ số gía trái phiếu
*Thông tin về quản lý thị trường
- Đình chỉ giao dịch hoặc cho phép giao dịch trở lại đối với chứng khoán
niêm yết
- Công bố ngày giao dịch không được nhận cổ tức, lãi trái phiếu hoặc
ngày giao dịch không được hưởng các quyền kèm theo.
- Các chứng khoán thuộc diện bị kiểm soát
- Hủy niêm yết một loại chứng khoán hoặc khi cho phép niêm yết trở lại
chứng khoán đó
- Đình chỉ thành viên hoặc cho phép thành viên được hoạt động trở lại
- Các thông tin khác liên quan đến việc quản lý thị trường
*Thông tin về tình hình thị trường
- Tình hình giao dịch của 5 cổ phiếu hàng đầu
- Quy mô đặt lệnh giao dịch của 5 cổ phiếu hàng đầu
- Dao động giácổ phiếu trong ngày
- Cổ phiếu có giá đóng cửa đạt tới mức giới hạn trần hoặc sàn
* Thông tin về tổ chức niêm yết, công ty quản lý quỹ
- Tình hình tài chính
- Tên chứng khoán , số lượng, mệnh giá, giá phát hành
12
Chuyên đề tốt nghiệp Đường Thị Vân Anh
- Các biện pháp xử phạt hành chính liên quan đến chứng khoán
- Các thông tin khác
*Thông tin về thành viên
- Hoạt động giao dịch
- Xử phạt thành viên
- Thông tin khác
*Thông tin về NĐT
- Tổ chức, cá nhân thực hiện giao dịch làm thay đổi việc nắm giữ 5% cổ
phiếu trở lên có quyền biểu quyết hoặc không còn nắm giữ 5% có quyền biểu
quyết của một tổ chức niêm yết.
- Các thông tin khác.
1.2.4. Phương tiện công bố thông tin
Thông tin thị trường trong giai đoạn này thường được công bố qua các
phương tiện như:
1.2.4.1. Đường truyền trực tuyến
a/ Màn hình chuyển lệnh của công ty chứng khoán đặt tại sàn giao dịch
Các thông tin được hiển thị trên màn hình chuyển lệnh của công ty chứng
khoán trước và sau mỗi đợt khớp lệnh( thông tin tức thời) bao gồm:
*Thông tin về lệnh
Các chi tiết về lệnh của công ty thành viên đó nhập vào hệ thống số hiệu
của lệnh, (do hệ thống cấp) thời gian lệnh được nhập vào hệ thống và tình trạng
của lệnh(đang chờ khớp, đã được khớp hoặc đã bị hủy)
*Thông tin về giao dịch
- Thông tin về mỗi loại chứng khoán :
+ Giá đóng cửa của ngày hôm sau
+ Giá trần và sàn của ngày giao dịch
+Giá dự kiến trước mỗi lần khớp lệnh và khối lượng khớp lệnh dự kiến
+Giá thực hiện của mỗi lần khớp lệnh và khối lượng thực hiện
+ Gía chào mua, chào bán tốt nhất và khối lượng tương ứng
13
Chuyên đề tốt nghiệp Đường Thị Vân Anh
-Thông tin về toàn thị trường
+ Tổng khối lượng giao dịch
+ Tổng giá trị giao dịch
+ Chỉ số tổng hợp và mức thay đổi của chỉ số
-Ký hiệu về tình trạng của các loại chứng khoán đang giao dịch
+ Chứng khoán được niêm yết mới
+ Chứng khoán bị hủy niêm yết
+ Chứng khoán bị ngừng giao dịch
+ Ngày giao dịch không được hưởng cổ tức hoặc lãi
+ Ngày giao dịch không được hưởng quyền đặt mua cổ phiếu mới
*Thông tin quản lý thị trường
Các bản công bố thông tin chi tiết về tình hình hoạt động của công ty
niêm yết và những thông tin liên quan đến tình trạng của các loại chứng khoán
đang giao dịch (do phòng các chức năng cung cấp )
b/Bảng hiển thị điện tử tại sàn giao dịch và tại công ty chứng khoán
Các thiết bị này cũng được kết nối trực tiếp với hệ thống giao dịch để
nhận các thông tin về giao dịch:
- Khối lượng và giá đặt mua/chào bán tốt nhất của mỗi loại chứng khoán
- Giá đóng cửa của ngày hôm trước hoặc của lần khớp lệnh gần nhất của
mỗi loại chứng khoán
- Giá thực hiện và khối lượng thực hiện của mỗi loại chứng khoán sau mỗi
lần khớp lệnh
c/ Các thông tin trực tuyến từ bộ phận công bố thông tin đến công ty
chứng khoán
Bảng 1: Màn hình theo dõi thông tin giao dịch chứng khoán tại Cty
CK Sài Gòn
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét