Luận văn tốt nghiệp Lớp Tài chính 3A02
- Sản xuất thi công xây dựng đợc thực hiện trên các địa điểm cố định. Sản xuất
xây dựng cơ bản mang tính chất ổn định, gắn liền với địa điểm xây dựng, khi
hoàn thành thì không nhập kho nh sản phẩm thuộc ngành sản xuất khác.
- Trong quá trình thi công, các công cụ, dụng cụ, thiết bị phục vụ cho thi công
phải di chuyển. Ngoài ra còn phải có các công trình tạm thời phục vụ cho công
nhân và việc thi công, chi phí chuẩn bị và dọn dẹp mặt bằng thi công Kế
toán cần phản ánh chính xác các chi phí này và tổ chức phân bổ hợp lý.
I. Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây
lắp
1. Chi phí sản xuất xây lắp
Bất kỳ một doanh nghiệp nào muốn sản xuất kinh doanh cũng phải có
đầy đủ ba yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất đó là: T liêu lao động, đối t-
ợng lao động và sức lao động. Sự kết hợp ba yếu tố này trong quá trình sản
xuất để tạo ra những sản phẩm, dịch vụ phục vụ cho nhu cầu của con ngời .
Việc tiêu hao một lợng nhất định về các yếu tố trên để sản xuất ra các sản
phẩm và dịch vụ đó gọi là chi phí.
Nh vậy, chi phí sản xuất xây lắp là toàn bộ hao phí về lao động sống và
lao động vật hoá phát sinh trong quá trình XDCB cấu thành nên giá thành
xây lắp (với khối lợng xây lắp đã hoàn thành). Trong điều kiện nền kinh tế
hàng hoá và cơ chế hạch toán kinh doanh mọi chi phí trên đều đợc thể hiện
Sinh viên: Nguyễn Nh Quỳnh
5
Luận văn tốt nghiệp Lớp Tài chính 3A02
bằng tiền. Trong đó chi phí về tiền công, BHXH, BHYT, KPCĐ đợc biểu
hiện bằng tiền của hao phí lao động sống, còn chi phí về khấu hao TSCĐ,
nguyên nhiên vật liệu là biểu hiện bằng tiền của hao phí lao động vật hoá.
CPSX trong doanh nghiệp xây lắp bao gồm nhiều loại khác nhau, công
dụng và mục đích của chúng trong quá trình sản xuất cũng khác nhau.
2. Phân loại chi phí sản xuất xây lắp
2.1 Phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố
Theo cách phân loại này các chi phí có cùng nội dung kinh tế đợc xếp
chung vào cùng một yếu tố không kể chi phí phát sinh ở đâu hay dùng vào
mục đích gì trong quá trình sản xuất. Đối với doanh nghiệp xây lắp bao
gồm các yếu tố chi phí sau;
- Chi phí về nguyên vật liệu bao gồm: vật liệu chính nh xi măng, sắt thép
nhiên liệu nh xăng, dầu và công cụ dụng cụ nh quần áo bảo hộ lao động.
- Chi phí về nhân công bao gồm: tiền lơng và các khoản trích theo lơng của
công nhân viên.
- Chi phí khấu hao TSCĐ bao gồm toàn bộ số tiền trích khấu hao của các
loại TSCĐ nh: nhà xởng, vật kiến trúc, máy thi công, máy vận chuyển và
các TSCĐ dùng trong quản lý
- Chi phí dịch vụ mua ngoài nh điện nớc, điện thoại
- Chi phí bằng tiền khác
Cách phân loại này cho ta biết tỷ trọng của từng loại chi phí đã chi ra
trong quá trình sản xuất. Từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch, định
mức về vốn lu động trong các thời kỳ và xác định mức tiêu hao vật chất, thu
nhập quốc dân.
Sinh viên: Nguyễn Nh Quỳnh
6
Luận văn tốt nghiệp Lớp Tài chính 3A02
2.2 Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích và công dụng của chi phí
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là chi phí các loại vật liệu chính, vật liệu
phụ, vật liệu sử dụng luân chuyển cần thiết để tạo nên sản phẩm xây lắp
- Chi phí nhân công trực tiếp: là chi phí tiền lơng cơ bản, các khoản phụ cấp
lơng, phụ cấp có tính chất ổn định của công nhân trực tiếp sản xuất cần
thiết để hoàn thành sản phẩm xây lắp
- Chi phí sử dụng máy thi công: là chi phí sử dụng máy để hoàn thành sản
phẩm xây lắp, gồm: chi phí khấu hao máy thi công, chi phí thờng xuyên
máy móc thi công, động lực, tiền lơng của công nhân điều khiển máy và
chi phí khác của máy thi công
- Chi phí sản xuất chung: là chi phí cho bộ máy quản lý thuộc tổ đội, các khoản
trích BHXH, BHYT, KPCĐ
Theo cách phân loại này mỗi loại chi phí thể hiện điều kiện khác nhau của chi
phí sản xuất, thể hiện nơi phát sinh chi phí, đối tợng chịu chi phí. Đồng thời cách
phân loại này tạo điều kiện để xác định mức ảnh hởng của các nhân tố khác nhau
và giá thành sản phẩm phục vụ cho công tác kế hoạch hoá và tính giá thành sản
phẩm.
2.3. Phân loại chi phí sản xuất theo phơng pháp tập hợp chi phí sản xuất
và mối quan hệ với đối tợng chịu chi phí
Theo cách phân loại này chi phí sản xuất đợc chia làm hai loại:
- Chi phí trực tiếp là những chi phí có liên quan trực tiếp với quá trình sản
xuất ra một loại sản phẩm, một công trình nhất định bao gồm nguyên vật
liệu xây dựng, tiền lơng chính của công nhân sản xuất, khấu hao thiết bị thi
công.
Sinh viên: Nguyễn Nh Quỳnh
7
Luận văn tốt nghiệp Lớp Tài chính 3A02
- Chi phí gián tiếp là những chi phí có liên quan đến việc sản xuất ra nhiều
loại sản phẩm, nhiều công việc. Kết cấu của chi phí gián tiếp cũng tơng tự
nh chi phí trực tiếp nhng những chi phí này phát sinh ở bộ phận quản lý đội,
phân xởng sản xuất của đơn vị xây lắp, vì vậy kế toán phải tiến hành phân
bổ cho các đối tợng có liên quan theo một tiêu thức thích hợp.
Cách phân loại này có ý nghĩa đối với việc tập hợp chi phí và phân bổ chi
phí cho các đối tợng một cách hợp lý.
Mỗi loại chi phí trên có tác dụng khác nhau đến khối lợng và chất lợng
công trình nên việc định rõ hai loại chi phí này có ý nghĩa thực tiễn cho
việc đánh giá tính hợp lý của chi phí sản xuất và tìm biện pháp không
ngừng giảm chi phí gián tiếp, nâng cao hiệu quả vốn đầu t của doanh
nghiệp, việc đa ra quyết định đầu t vốn vào bộ phận nào là hợp lý
II. Đối tợng và phơng pháp kế toán tập hợp chi phí sản xuất xây lắp
3. Đối tợng tập hợp chi phí sản xuất xây lắp
Đối tợng tập hợp chi phí sản xuất xây lắp là phạm vi, giới hạn mà các
chi phí sản xuất phát sinh đợc tập hợp theo phạm vi giới hạn đó.
Để xác định đợc đối tợng tập hợp chi phí sản xuất ở từng doanh nghiệp
cần căn cứ vào các yếu tố sau :
- Tính chất sản xuất, đặc điểm quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm (sản
xuất giản đơn hay phức tạp)
- Loại hình sản xuất: sản xuất đơn chiếc
- Đặc điểm tổ chức sản xuất: có hay không có phân xởng, bộ phận công tr-
ờng, tổ đội thi công
- Yêu cầu và trình độ quản lý của doanh nghiệp
- Đơn vị tính gía thành áp dụng trong doanh nghiệp xây lắp
Sinh viên: Nguyễn Nh Quỳnh
8
Luận văn tốt nghiệp Lớp Tài chính 3A02
Dựa vào những căn cứ trên, đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất trong các
doanh nghiệp xây lắp thờng đợc xác định là từng công trình, hạng mục công
trình hay theo đơn đặt hàng
4. Phơng pháp tập hợp chi phí sản xuất xây lắp
Chi phí sản xuất xây lắp phát sinh ở các địa điểm xây dựng, lắp đặt khác
nhau, có nội dung kinh tế khác nhau, có mối quan hệ khác nhau đối với các
đối tợng chịu chi phí. Vì vậy có hai phơng pháp tập hợp chi phí cho các đối
tợng nh sau:
- Phơng pháp tập hợp trực tiếp: áp dụng các chi phí có liên quan trực tiếp
đến đối tợng kế toán tập hợp chi phí đã xác định, thờng chỉ liên quan đến
một đối tợng chịu chi phí (một công trình hoặc hạng mục công trình)
- Phơng pháp phân bổ gián tiếp: áp dụng khi một loại chi phí có liên quan đến
nhiều đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất, không thể tập hợp trực tiếp cho
từng đối tợng đợc, do đó phải phân bổ theo tiêu thức hợp lý cho các đối tợng
tập hợp chi phí.
5. Tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất xây lắp
3.1 Tài khoản kế toán sử dụng
Theo quy định của chế độ kế toán hiện hành, các doanh nghiệp xây lắp
thực hiện hạch toán hàng tồn kho theo phơng pháp kê khai thờng xuyên, do
đó kế toán tập hợp chi phí sản xuất sử dụng các tài khoản sau:
- TK621: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
Sinh viên: Nguyễn Nh Quỳnh
9
Luận văn tốt nghiệp Lớp Tài chính 3A02
- TK622: Chi phí nhân công trực tiếp
- TK623: Chi phí sử dụng máy thi công
- TK627: Chi phí sản xuất chung
- TK154: Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang
Ngoài ra kế toán còn sử dụng một số tài khoản liên quan nh:TK155, 632,
334, 214, 111, 112
3.2 Kế toán tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp xây lắp bao gồm giá thực tế toàn bộ vật
liệu chính, vật liệu phụ, các cấu kiện, các bộ phận kết cấu công trình sử
dụng trong quá trình sản xuất xây lắp từng công trình, hạng mục công trình.
Nó không bao gồm giá trị vật liệu, nhiên liệu sử dụng cho máy thi công và
vật liệu sử dụng cho quản lý đội công trình. Chi phí vật liệu trực tiếp còn
bao gồm cả các chi phí về công cụ, dụng cụ đợc sử dụng nhiều lần
Vật liệu sử dụng cho công trình, hạng mục công trình nào thì tính trực
tiếp cho công trình, hạng mục công trình đó. Trờng hợp không tách riêng đ-
ợc phải tiến hành phân bổ cho từng công trình, hạng mục công trình theo
định mức tiêu hao vật liệu, hoặc theo khôí lợng thực hiện. Do đó, để tập hợp
chi phí nguyên vật liệu trực tiếp vào đối tợng tập hợp chi phí sản xuất, có
hai phơng pháp:
- Phơng pháp tập hợp trực tiếp: chỉ liên quan đến từng đối tợng tập hợp chi
phí.
- Phơng pháp phân bổ gián tiếp: trờng hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
liên quan đến nhiều đối tợng khác nhau không thể tập hợp trực tiếp cho
từng đối tợng. Khi đó sử dụng công thức sau:
Sinh viên: Nguyễn Nh Quỳnh
10
Luận văn tốt nghiệp Lớp Tài chính 3A02
C
Ci = x T
i
T
i
Trong đó
C
i
: Chi phí nguyên vật liệu phân bổ cho đối tợng thứ i
C: Tổng chi phí NVL đã tập hợp cần phân bổ
T
i
: Tổng đại lợng tiêu chuẩn dùng để phân bổ
Chi phí nguyên vật liệu chính, nửa thành phẩm mua ngoài có
thể chọn tiêu thức phân bổ là : Chi phí định mức, chi phí kế hoạch,
khối lợng sản phẩm sản xuất Để tính toán tập hợp chính xác, cần
xác định số nguyên vật liệu đã lĩnh nhng cha sử dụng hết và giá trị
phế liệu thu hồi (nếu có) để loại khoỉ chi phí về nguyên vật liệu trực
tiếp trong kỳ.
= - -
Để tập hợp và phân bổ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, kế toán sử
dụng TK621- chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp (sơ đồ 1)
Sinh viên: Nguyễn Nh Quỳnh
11
Chi phí
nguyên vật
liệu thực tế
trong kỳ
Trị giá NVL
xuất đa vào sử
dụng
Trị giá NVL
còn lại cuối kỳ
cha sử dụng
Trị giá phế
liệu thu hồi
Luận văn tốt nghiệp Lớp Tài chính 3A02
3.3 Kế toán tập hợp chi phí nhân công trực tiếp
Chi phí nhân công trực tiếp trong doanh nghiệp xây lắp bao gồm tiền lơng
chính, các khoản phụ cấp lơng và lơng phụ có tính chất ổn định của công nhân
trực tiếp xây lắp, để hoàn thành sản phẩm xây lắp theo đơn giá XDCB
Để tập hợp và phân bổ chi phí nhân công trực tiếp, kế toán sử dụng TK622-
Chi phí nhân công trực tiếp sản xuất xây lắp
Về nguyên tắc, chi phí nhân công trực tiếp cũng đợc tập hợp giống nh đối
với chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.
Chi phí nhân công trực tiếp đợc tập hợp riêng theo từng đối tợng(công trình,
hạng mục công trình). Trình tự hạch toán (sơ đồ 2)
3.4 Kế toán tập hợp chi phí sử dụng máy thi công
Các chi phí sử dụng máy thi công trong doanh nghiệp xây lắp là toàn bộ các
chi phí trực tiếp phát sinh trong quá trình sử dụng máy thi công để thực hiện
khối lợng công việc xây lắp bằng máy theo phơng pháp thi công hỗn hợp. Chi
phí máy thi công gồm các khoản sau đây:
- Chi phí nhân công: lơng chính, lơng phụ, phụ cấp phải trả cho công nhân trực
tiếp điều khiển máy thi công
- Chi phí vật liệu: nhiên liệu, vật liệu dùng cho máy thi công
- Chi phí khấu hao máy thi công
- Chi phí dịch vụ mua ngoài dùng cho máy thi công
- Chi phí bằng tiền khác cho xe máy thi công
Kế toán chi phí sử dụng máy thi công phụ thuộc vào hình thức sử dụng máy thi
công
+ Đối với doanh nghiệp có tổ chức đội thi công riêng biệt và có tổ chức kế toán
riêng thì hạch toán giống nh bộ phận sản xuất phụ Sản phẩm của bộ máy thi
Sinh viên: Nguyễn Nh Quỳnh
12
Luận văn tốt nghiệp Lớp Tài chính 3A02
công cung cấp cho các công trình xây dựng có thể tính theo giá thành sản xuất
thực tế hoặc giá khoán nội bộ. Mọi chi phhí của đội sẽ theo trình tự (sơ đồ 3)
+ Đối với doanh nghiệp có đội máy thi công riêng nhng không có tổ chức kế toán
riêng thì trình tự hạch toán đợc tiến hành nh (sơ đồ 4)
Trong trờng hợp doamh nghiệp có sử dụng máy thi công nhng không tổ chức
thành một bộ phận riêng hoặc chỉ thuê thực hiện một số ca máy hoạt động nhất
định thì không cần tổ chức theo dõi riêng chi phí sử dụng máy thi công mà có thể
hạch toán vào TK627
3.5 Kế toán tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất chung
Chi phí sản xuất chung trong doanh nghiệp xây lắp bao gồm lơng nhân viên
quản lý đội thi công. BHXH, BHYT, KPCĐ tính theo tỷ lệ quy định trên tổng tiền
lơng của công nhân trực tiếp xây lắp, nhân viên quản lý đội, nhân viên kỹ thuật, kế
toán đội thi công. Chi phí vật liệu, công cụ dùng cho quản lý đội. Chi phí khấu
haoTSCĐ không phải là máy thi công sử dụng ở đội. Chi phí dịch vụ mua ngoài và
các chi phí khác bằng tiền có liên quan phục vụ cho quá trình thi công. Trình tự
hạch toán chi phí sản xuất chung (sơ đồ 5)
3.6 Kế toán tập hợp chi phí sản xuất toàn doanh nghiệp
Do đặc điểm của sản xuất xây lắp là thời gian thi công dài, giá trị công trình
lớn. Vì vậy ngoài việc phải xác định giá thành công trình, hạng mục công trình
theo đúng thiết kế dự toán đợc chủ đầu t, nghiệm thu và chấp nhận thanh toán
trong kỳ báo cáo có thể có một bộ phận công trình hoặc khối lợng công việc hay
giai đoạn hoàn thành nghiệm thu bàn giao cho ngời giao thầu và đợc thanh toán.
Điều này đòi hỏi phải tính đợc giá thành của khối lợng xây lắp hoàn thành quy ớc
Sinh viên: Nguyễn Nh Quỳnh
13
Luận văn tốt nghiệp Lớp Tài chính 3A02
Khối lợng xây lắp hoàn thành quy ớc là khối lợng xây lắp hoàn thành đến một
giai đoạn nhất định và phải thoả mãn các điều kiện sau:
+ Phải nằm trong thiết kế và đảm bảo chất lợng
+ Phải đạt đến điểm dừng kỹ thuật hợp lý
Cuối kỳ các chi phí sẽ đợc kết chuyển sang TK154 để tập hợp chi phí và tính
giá thành sản phẩm. Trình tự tập hợp chi phí và tính giá thành: (sơ đồ 6)
6. phơng pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ
Trong các doanh nghiệp xây dựng, sản phẩm làm dở có thể là công trình,
hạng mục công trình dở dang cha hoàn thành hay khối lợng công việc dở dang
trong kỳ cha đợc đợc bên chủ đầu t nghiệm thu chấp nhận thanh toán. Những hạng
mục công trình quy định thanh toán sau khi hoàn thành toàn bộ thì giá trị sản
phẩm làm dở bằng chi phí sản xuất phát sinh từ khi khởi công công trình đến thời
điểm kiểm kê đánh giá. Đánh giá sản phẩm làm dở là việc tính toán xác định phần
chi phí sản xuất trong kỳ cho khối lợng sản phẩm làm dở cuối kỳ theo theo những
nguyên tắc nhất định. Để xác định giá thành sản phẩm một cách chính xác thì một
trong những điều kiện quan trọng là phaỉ đánh giá chính xác sản phẩm làm dở
cuối kỳ. Do đặc điểm của sản phẩm xây lắp là có kết cấu phức tạp, công tác xác
định mức độ hoàn thành của nó là rất khó khăn nên khi đánh giá sản phẩm làm dở
kế toán cần tập hợp chặt chẽ với bộ phận kỹ thuật và các bộ phận có liên quan. Có
nhiều phơng pháp đánh giá sản phẩm làm dở, song trong doanh nghiệp xây dựng
việc đánh giá sản phẩm làm dở thừơng đợc áp dụng theo một số phơng pháp sau:
4.1 phơng pháp đánh giá sản phẩm làm dở theo tỷ lệ hoàn thành tơng đ-
ơng
Sinh viên: Nguyễn Nh Quỳnh
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét