295034

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
5
MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa i
Lời cam đoan ii
Lời cảm ơn iii
Mục lục iv
Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt viii
Danh mụ c cá c bả ng ix
Danh mục các biểu đồ, sơ đồ x
MỞ ĐẦU 1
1. Sự cần thiết của đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 2
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2
4. Đóng góp mới của luận văn 3
5. Bố cục của luận văn 3
CHƢƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU

4
1.1. Cơ sở lý luận về nghề tiểu thủ công nghiệp 4
1.1.1. Một số khái niệm 4
1.1.2. Vai trò của các nghề TTCN 4
1.1.3. Đặc trưng của nghề thủ công 9
1.1.4. Những nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sự phát triển của các nghề TTCN 10
1.1.5. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta có liên quan đến phát
triển các nghề TTCN
15
1.2. Cơ sở thực tiễn về phát triển các nghề TTCN 17
1.2.1. Phát triển các nghề TTCN ở một số nước Châu Á 17
1.2.1.1. Nhật Bản 17
1.2.1.2. Ấn Độ 18
1.2.1.3. Thái Lan 20
1.2.1.4. Inđônêxia 21

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
6
1.2.2. Phát triển các nghề TTCN ở Việt Nam 22
1.2.2.1. Nghề gốm sứ 23
1.2.2.2. Nghề đan lát mây tre, chiếu cói 24
1.2.2.3. Nghề đóng gỗ cao cấp, chạm khắc gỗ 24
1.2.2.4. Nghề kim hoàn 25
1.2.2.5. Một số nét về tình hình phát triển các nghề TTCN ở tỉnh Thái Nguyên 29
1.2.3. Một số bài học kinh nghiệm rút ra đối với sự phát triển các nghề TTCN ở
Việt Nam nói chung và đối với huyện Phổ Yên nói riêng
29
1.3. Phƣơng pháp nghiên cứu 31
1.3.1. Câu hỏi nghiên cứu 31
1.3.2. Phương pháp nghiên cứu 31
1.3.2.1. Phương pháp thu thập thông tin 31
1.3.2.2. Phương pháp thống kê 32
1.3.2.3. Phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) 32
1.4. Hệ thống các chỉ tiêu phân tích 33
1.4.1. Những chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất 33
1.4.2. Những chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sản xuất 34
CHƢƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÁC NGHỀ TTCN Ở HUYỆN
PHỔ YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN
35
2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 35
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên 35
2.1.2. Điều kiện kinh tế, xã hội 39
2.1.3. Tình hình phát triển kinh tế của huyện 42
2.1.4. Đá nh giá về điều kiện tự nhiên , kinh tế - xã hội của huyện Phổ Yên ảnh
hưởng đến sự phát triển các nghề TTCN
45
2.2. Thực trạng phát triển các nghề TTCN ở huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên 48
2.2.1. Tình hình phát triển chung của các nghề TTCN 48
2.2.2. Thực trạng phát triển một số nghề TTCN 53
2.2.2.1. Nghề mây tre đan 53
2.2.2.2. Nghề chế biến chè khô 63
2.2.2.3. Nghề sản xuất gạch đất nung 73

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
7
2.2.4. Những nhận xét, đánh giá chung về thực trạng phát triển các
nghề TTCN ở Phổ Yên
85
2.2.3.1. Những thành tựu đạt được
85
2.2.3.2. Những tồn tại
86
2.2.3.3. Những nguyên nhân chủ yếu
87
CHƢƠNG III: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ
YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN CÁC NGHỀ TTCN Ở HUYỆN PHỔ
YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN
89
3.1. Phƣơng hƣớng và mục tiêu phát triển các nghề TTCN ở huyện
Phổ Yên trong thời gian tới
89
3.2. Những giải pháp chủ yếu
91
3.2.1. Những giải pháp chung
91
3.2.1.1. Giải pháp về thị trường
91
3.2.1.2. Giải pháp về vốn
94
3.2.1.3. Giải pháp về đào tạo, nâng cao trình độ cho người lao động
96
3.2.1.4. Đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng
98
3.2.1.5. Giải pháp về quy hoạch, phát triển nguồn nguyên liệu
100
3.2.1.6. Phát triển các nghề TTCN gắn với bảo vệ môi trường
101
3.2.1.7. Hoàn chỉnh một số chính sách kinh tế của nhà nước trong
việc phát triển các nghề TTCN
103
3.2.2. Những giải pháp riêng cho các nghề TTCN
106
3.2.2.1. Đối với nghề mây tre đan
106
3.2.2.2. Đối với nghề sản xuất gạch nung
107
3.2.2.3. Đối với nghề chế biến chè khô
111
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
112
TÀI LIỆU THAM KHẢO
116


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
8
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
STT Chữ viết tắt Diễn giải
1 TTCN Tiểu thủ công nghiệp
2 CN Công nghiệp
3 GTSX Giá trị sản xuất
4 UBND Ủy ban nhân dân
5 CC Cơ cấu
6 GT Giá trị
7 SL Số lượng
8 LĐ Lao động
9 HTX Hợp tác xã
10 Tr. đ Triệu đồng
12 QĐ Quyết định
13 NĐ Nghị định
14 TTg Thủ tướng chính phủ
15 THCS Trung họ c cơ sở
16 THPT Trung họ c phổ thông
17 BTVH Bổ tú c văn hó a






Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
9
DANH MỤC CÁC BẢNG
Tên bảng Nội dung Trang
Bảng 1.1 Cơ cấu thị trường xuất khẩu của hàng thủ công Việt Nam 28
Bảng 2.1 Diện tích và cơ cấu diện tích các loại đất ở huyện Phổ Yên 37
Bảng 2.2 Tình hình dân số và lao động của huyện Phổ Yên năm 2008 39
Bảng 2.3 Giá trị sản xuất và cơ cấu kinh tế huyện Phổ Yên 2004 - 2008 43
Bảng 2.4 Hình thức tổ chức sản xuất và số lao động tham gia ở một số nghề
TTCN của huyện Phổ Yên năm 2008
49
Bảng 2.5 Giá trị sản xuất ngành TTCN phân theo loại hình kinh tế 51
Bảng 2.6 Sản lượng một số sản phẩm TTCN qua các năm 52
Bảng 2.7 Sản lượng và giá trị sản phẩm mây tre đan năm 2008 54
Bảng 2.8 Vốn trong các hộ làm nghề mây tre đan 55
Bảng 2.9 Tình hình lao động trong các hộ làm nghề mây tre đan 57
Bảng 2.10 Tình hình sử dụng nguyên liệu mây tre đan 58
Bảng 2.11 Thị trường tiêu thụ sản phẩm mây tre đan năm 2008 59
Bảng 2.12 Kết quả và hiệu quả sản xuất của các hộ làm nghề mây tre đan năm 2008 60
Bảng 2.13 Phân tích SWOT cho nghề mây tre đan Phổ Yên 62
Bảng 2.14 Hình thức chế biến chè khô theo giai đoạn 64
Bảng 2.15 Chi phí chế biến cho 100 kg chè thành phẩm 68
Bảng 2.16 Hiệu quả kinh tế của hoạt động chế biến chè 70
Bảng 2.17 Phân tích SWOT cho nghề chế biến chè khô 72
Bảng 2.18 Thống kê các mỏ sét nguyên liệu ở Phổ Yên 75
Bảng 2.19 Sản lượng gạch nung trên địa bàn huyện 77
Bảng 2.20 Tình hình vốn bình quân một hộ điều tra 78
Bảng 2.21 Kết quả và hiệu quả sản xuất gạch đất nung 79
Bảng 2.22 Dự báo nhu cầu gạch đất nung Phổ Yên 82
Bảng 2.23 Nhu cầu nguyên, nhiên liệu chính và năng lượng điện 83
Bảng 2.24 Phân tích SWOT cho nghề sản xuất gạch đất nung 85



Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
10
DANH MỤ C CÁ C BIỂ U ĐỒ , SƠ ĐỒ

Tên biể u đồ ,
sơ đồ
Nộ i dung Trang
Biể u đồ 2.1 Tình hình sử dụng đất đai ở Phổ Yên 37
Biể u đồ 2.2 Cơ cấ u lao độ ng là m việ c trong cá c ngà nh kinh tế 40
Biể u đồ 2.3 Cơ cấ u kinh tế huyệ n Phổ Yên năm 2008 43
Biể u đồ 2.4 Cơ cấ u giá trị sả n xuấ t ngà nh TTCN phân theo loạ i hình kinh tế 51
Sơ đồ 2.1 Cây vấ n đề cho nghề mây tre đan ở Phổ Yên 63
Sơ đồ 2.2 Quy trình chế biế n chè khô thủ công 65
Sơ đồ 2.3 Tình hình tiêu thụ chè 69
Sơ đồ 2.4 Cây vấ n đề cho nghề chế biế n chè khô thủ công 73


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
1
MỞ ĐẦU

1. Sự cần thiết của đề tài
Từ xa xưa, các nghề tiểu thủ công nghiệp luôn chiếm vị trí quan trọng
trong đời sống kinh tế - xã hội, văn hóa tinh thần ở các vùng quê Việt Nam.
Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế
quốc tế, sự phát triển các nghề tiểu thủ công nghiệp rất có ý nghĩa trong việc
chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, gìn giữ và phát huy những giá trị văn
hóa truyền thống của dân tộc.
Trong những năm qua, thực hiện chủ trương hỗ trợ và phát triển nông
nghiệp, nông thôn của Đảng và Nhà nước, các ngành nghề, làng nghề tiểu thủ
công nghiệp ở nước ta đã và đang được khôi phục và phát triển. Một cuộc
điều tra của Bộ công nghiệp cho thấy làng nghề Việt Nam đang sử dụng 1,3
triệu thợ thủ công chuyên nghiệp và 3 – 5 triệu lao động thời vụ đã khẳng
định được vị trí quan trọng của làng nghề trong nền kinh tế nói chung. Làng
nghề phát triển góp phần giải quyết việc làm cho nông thôn đang có quá nhiều
người thất nghiệp; giữ gìn và phát triển văn hóa truyền thống; đặc biệt tạo ra
bộ mặt đô thị mới cho nông thôn để nông dân ly nông nhưng không ly hương
và làm giàu trên quê hương mình. Ngoài ra, việc phát triển các nghề tiểu thủ
công nghiệp, đặc biệt là các nghề truyền thống còn có một ý nghĩa khác là sử
dụng được lao động già cả , khuyết tật, trẻ em mà các khu vực kinh tế khác
không nhận [2].
Phổ Yên là huyện trung du của tỉnh Thái Nguyên, có 18 đơn vị hành
chính, gồm 15 xã và 3 thị trấn. Diện tích đất tự nhiên toàn huyện là 256,68
km
2
, dân số 139.961 người, mật độ trung bình 545,27 người/km
2
. Trong
những năm qua, sản xuất nông lâm nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo trong phát
triển kinh tế huyện. Các ngành kinh tế khác trong đó có ngành nghề tiểu thủ
công nghiệp đã và đang từng bước được khôi phục và phát triển, những kết

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
2
quả đạt được tuy còn khiêm tốn nhưng lại có xu hướng tăng lên cùng với sự
phát triển của nền kinh tế [24].
Một số công trình nhằm bảo tồn và phát huy các nghề tiểu thủ công
nghiệp, giải quyết việc làm cho lực lượng lao động dư thừa, tăng thu nhập cho
khu vực nông thôn chủ yếu còn tập trung vào những vùng có quy mô sản xuất
tiểu thủ công nghiệp lớn, việc nghiên cứu hoạt động sản xuất tiểu thủ công
nghiệp ở những vùng có quy mô sản xuất nhỏ, đặc biệt đối với khu vực trung
du miền núi như huyện Phổ Yên chưa thực sự được quan tâm đến.
Nhằm góp phần hoàn thiện những vấn đề có tính chất lý luận và thực
tiễn về phát triển các nghề tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn huyện Phổ Yên,
xác định những hướng đi phù hợp trong tiến trình phát triển kinh tế, đặc biệt
là kinh tế hộ gia đình, tôi đã chọn đề tài: “Phát triển các nghề tiểu thủ công
nghiệp ở huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên” cho Luận văn của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
- Hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển các nghề tiểu thủ
công nghiệp.
- Phân tích và đánh giá tình hình phát triển các nghề tiểu thủ công
nghiệp trên địa bàn huyện Phổ Yên từ đó rút ra những ưu điểm, hạn chế và
nguyên nhân trong phát triển các nghề TTCN.
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển các nghề tiểu thủ
công nghiệp trên địa bàn huyện trong thời gian tới.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu các loại hình sản xuất sản
phẩm tiêu biểu, sử dụng nhiều lao động, có tiềm năng phát triển như nghề
mây tre đan, nghề sản xuất gạch đất nung và nghề chế biến chè khô thủ công.
- Phạm vi:

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
3
+ Về không gian: Tại địa bàn huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên, trong
đó tập trung vào một số xã như Tiên Phong, Trung Thành, Đắc Sơn, Phúc
Tân, Phúc Thuận, Thành Công, Bắc Sơn.
+ Về thời gian: Số liệu nghiên cứu của đề tài là số liệu thống kê qua 5
năm (từ năm 2004 đến năm 2008) và số liệu điều tra về tình hình phát triển
các nghề tiểu thủ công nghiệp năm 2008.
4. Đóng góp mới của luận văn
- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển các
nghề tiểu thủ công nghiệp.
- Phân tích và đánh giá được tình hình phát triển các nghề tiểu thủ công
nghiệp ở huyện Phổ Yên, chỉ ra những thuận lợi và khó khăn trong phát triển
các nghề tiểu thủ công nghiệp của huyện.
- Đề xuất được các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển các nghề tiểu thủ
công nghiệp ở huyện Phổ Yên.
5. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
gồm 3 chương:
Chương I: Tổng quan tài liệu nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
Chương II: Thực trạng phát triển các nghề tiểu thủ công nghiệp ở
huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
Chương III: Giải pháp chủ yếu nhằm phát triển các nghề tiểu thủ công
nghiệp ở huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên.






Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
4
CHƢƠNG I

TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU

1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHỀ TIỂU THỦ CÔNG NGHIỆP
1.1.1. Một số khái niệm
- Nghề thủ công: là những nghề sản xuất ra sản phẩm mà kỹ thuật sản
xuất chủ yếu là làm bằng tay. Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật,
các nghề thủ công có thể sử dụng máy, hóa chất và các giải pháp kỹ thuật của
công nghiệp trong một số công đoạn, phần việc nhất định nhưng phần quyết
định chất lượng và hình thức đặc trưng của sản phẩm vẫn làm bằng tay.
Nguyên liệu của các nghề thủ công thường lấy trực tiếp từ thiên nhiên; công
cụ sản xuất thường là công cụ cầm tay đơn giản [2].
- Thủ công nghiệp: là lĩnh vực sản xuất bao gồm tất cả các nghề thủ
công. Cũng có khi gọi là ngành nghề thủ công [2].
- Ngành tiểu công nghiệp, thủ công nghiệp: là lĩnh vực sản xuất bao
gồm các nghề thủ công và các cơ sở công nghiệp nhỏ. Thường các cơ sở công
nghiệp nhỏ này có nguồn gốc từ các nghề thủ công phát triển thành [2].
- Làng nghề tiểu thủ công nghiệp: là làng có nghề tiểu thủ công nghiệp
phát triển với một tỷ lệ số hộ và tỷ lệ thu nhập từ nghề TTCN nhất định, trở
thành nguồn thu nhập quan trọng không thể thiếu được của người dân trong
làng. Nhiều nước trên thế giới lấy tỷ lệ 20% hay 30%, ở Việt Nam đang có xu
hướng lấy tỷ lệ 30% hay 50% số hộ dân làm nghề và thu nhập của làng từ nghề
thủ công. Tỷ lệ đó được duy trì và ổn định trong nhiều năm [2].
1.1.2. Vai trò của các nghề tiểu thủ công nghiệp
* Phát triển các nghề TTCN là góp phần phát triển công nghiệp nông thôn
trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn

Xem chi tiết: 295034