Thanh tra Giải quyết khiếu nại trong quản lý đất đai Sở Địa Chính Hà Tây

nớc về đất đai. Thông qua đó nhà nớc đa ra và thừa nhận các quyền của con ng-
ời về đất đai: nh quyền sử dụng đất đai, quyền thừa kế, chuyển nhợng, cho thuê,
cho thuê lại, thế chấp, cầm cố, góp vốn vào liên doanh
Nhà nớc đa ra những quy định thị trờng mua bán bất động sản để bảo vệ
lợi ích của các bên tham gia thị trờng một cách chính đáng. Nhà nớc cũng hỗ
trợ các hoạt động của các tổ chức, cá nhân tham gia thỉ trờng bất động sản,
bằng cách tạo điều kiện thuận lợi thông qua các công cụ của mình, chính sách
của mình. Đồng thời dựa vào các quy định pháp luật đất đai, Nhà nớc thanh tra,
xử lý các vụ tranh chấp, giải quyết khiếu nại, tố cáo về các vấn đề nảy sinh
trong quan hệ đất đai .
b. N ội dung của quản lý nhà n ớc về đất đai
Đất đai là rất quan trọng nên nhà nớc luôn trú trọng quản lý đất đai thông
qua các nội dung sau:
Nhà nớc hoạch định các chiến lợc, quy hoạch, kế hoạch phân bổ đất đai
có căn cứ khoa học nhằm phục vụ cho mục đích kinh tế xã hội của đất
nớc, bảo đảm sử dụng đúng mục đích, đạt hiệu quả cao và tiết kệm,
giúp nhà nớc quản lý chặt chẽ đất đai hơn giúp ngời sử dụng đất có
biện pháp hữu hiệu để bảo vệ, sử dụng đất có hiệu quả cao .
Nhà nớc ban hành các văn bản pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và
tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật đó làm cơ sở pháp lý để bảo vệ
quyền lợi chính đáng của ngời dân, của các tổ chức, cá nhân trong
quan hệ kinh tế về đất đai .
Nhà nớc thông qua điều tra, khảo sát, đo đạc, đánh giá và phân hạng
đất đai, lập bản đồ địa chính, để nắm chắc toàn bộ quỹ đất đai về số l-
ợng, chất lợng để làm căn cứ khoa học nhằm sử dụng đất đai có hiệu
quả và hợp lý, để nắm rõ từng loại đất đai .
Thông qua ban hành và thực hiện hệ thống chính sách về đất đai: nh
chính sách giá cả, thuế, đầu t để kích thích các tổ chức, chủ thể kinh

- 7 -

tế, các cá nhân sử dụng đầy đủ hợp lý đất đai, tiết kiệm đất đai nhằm
nâng cao khả năng sinh lời của đất đai .
Nhà nớc giao đất, cho thuê đất để đáp ứng nhu cầu sử dụng đất đai của
ngời dân và thu hồi khi cần thiết theo quy định của pháp luật.
Thông qua đăng ký đất đai, thống kê, kiểm kê đất đai, cấp giấy chứng
nhận quyền sử dụng đất đai, để nắm tình hình biến động của đất đai,
nắm đợc số lợng, chất lợng từng loại đất đai .
Nhà nớc thanh tra việc chấp hành các chế độ, thể lệ về quản lý, sử dụng
đất đai nhằm phát hiện các vi phạm, xử lý vi phạm đó, giải quyết tranh
chấp về đất đai, giải quyết khiếu nại tố cáo các vi phạm trong quản lý
và sử dụng đất đai.
II. Nội dung của thanh tra giải quyết khiếu nại trong quản lý đất đai
1. K hái niệm thanh tra giải quyết khiếu nại về đất đai
a. Khái niệm thanh tra về đất đai
Thanh tra là xem xét một cách khách quan việc chấp hành các quy định
của pháp luật, bảo đảm cho các quy định đó đợc thực hiện và thực hiện đúng.
Phân loại cơ quan thanh tra
Thanh tra việc quản lý và sử dụng đất đai gồm 2 loại: thanh tra nhà nớc và
thanh tra ngành .
Thanh tra nhà nớc do chính phủ, UBND các cấp thực hiện với sự giúp đỡ
trực tiếp của hệ thống cơ quan quản lý đất đai từ TƯ đến địa phơng .
Tại TƯ, Tổng cục Địa chính việt nam là cơ quan giúp chính phủ thực hiện
thống nhất việc quản lý nhà nớc đối với đất đai, thanh tra, kiểm tra chế độ
quản lý và sử dụng đất đai trong phạm vi cả nớc. Sở Địa Chính tỉnh, phòng địa
chính huyện và cán bộ địa chính xã giúp UBND cùng cấp thực hiện thanh tra,
kiểm tra đất đai trong phờng của mình .
Thanh tra ngành do các ngành nh Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn,
bộ xây dựng, bộ giao thông vận tải Thực hiện đối với việc sử dụng đất

- 8 -

đai trong nội bộ ngành của mình .
Thanh tra ngành không thay thế cho thanh tra nhà nớc mà chỉ có tác động
bổ sung, hỗ trợ nhằm thúc đẩy việc quản lý và sử dụng đất đai một cách hợp lý,
có hiệu quả đối với ngành đợc nhà nớc giao cho sử dụng .
b. Khái niệm khiếu nại, giải quyết khiếu nại về đất đai
Khiếu nại về đất đai là công việc công dân, cơ quan, tổ chức theo thủ tục
do luật khiếu nại tố cáo quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm
quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính liên quan đến đất
đai khi có căn cứ cho rằng quy định hoặc hành vi đó là trái pháp luật đất đai,
xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
*Các dạng khiếu nại về đất đai
Khiếu nại về đất đai có xu hớng ngày càng gia tăng chiếm trên 70% trong
tổng lợng đơn th khiếu nại của các lĩnh vực trong cả nớc .
Về cơ bản có các loại khiếu nại sau:
+ Khiếu nại quyết định xử phạt hành chính về vi phạm chế độ quản lý đất
đai .
+ Khiếu nại về thủ tục hành chính trong việc thu hồi đất, giao đất, đền bù
đất thu hồi .
+ Khiếu nại về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
+ Khiếu nại về quyết định của UBND về giải quyết tranh chấp đất đai .
+ Khiếu nại về làm thủ tục chuyển quyền sử dụng đất .
+ Khiếu nại việc xác định loạiđất, diện tích đất, nguồn gốc sử dụng (tính
hợp pháp hay không hợp pháp) để xác dịnh giá đền bù .
+ Khiếu nại khi đền bù đất đai .
+ Khiếu nại về giải quyết tranh chấp đất đai (về ranh giới )
* Ngời bị khiếu nại là cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyết định hành chính,
hành vi hành chính, quyết định kỷ luật bị khiếu nại .

- 9 -

Ngời khiếu nại là công dân, cơquan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức
thực hiện quyền khiếu nại .
c. Giải quyết khiếu nại về đất đai
Giải quyết khiếu nại về đất đai là việc xác minh kết luận và ra quyết định
giải quyết của ngời giải quyết khiếu nại về đất đai. Khi giải quyết khiếu nại,ng-
ời có thẩm quyền ra quyết định giải quyết với những nội dung cụ thể đợc quy
định ở điều 38, điều 45 luật khiếu nại tốcáo và điều 37, điều 38, điều 39, điều
40 luật đất đai mà phần chủ yếu của nó gồm:
Kết quả thẩm tra xác minh
Căn cứ vào pháp luật để giải quyết khiếu nại
Kết luận về nội dung của khiếu nại
Giữ nguyên, sửa đổi, huỷ bỏ, hoặc yêu cầu sửa đổi, huỷ bỏ một phần
toàn bộ quyết định hành chính, chấm dứt hành vi hành chính bị khiếu
nại, giải quyết các vấn đề cụ thể trong nội dung khiếu nại .
Việc bồi thờng cho ngời thiệt hại (nếu có )
* Giải quyết khiếu nại cuối cùng nhằm tạo điểm dừng trong giải quyết
khiếu nại cũng nh bảo đảm cho các quyết định giải quyết khiếu nại đợc thi hành
nghiêm chỉnh. Đó là quyết định có hiệu lực thi hành và ngời khiếu nại không đ-
ợc quyền khiếu nại tiếp .
Thẩm quyền giải quyết khiếu nại cuối cùng căn cứ vào tính chất của vụ
việc khiếu nại và thẩm quyền quản lý của cơ quan nhà nớc .
2.Sự cần thiết phải thanh tra giải quyết khiếu nại trong quản lý đất đai
a. ý nghĩa của công tác thanh tra giải quyết khiếu nại về đất đai
Quá trình quản lý đất đai gắn bó chặt chẽ với việc tổ chức và thực hiện
pháp luật đất đai. Đó là một hoạt động rất phức tạp, đòi hỏi phải có sự thống
nhất chặt chẽ giữa hiểu biết thực tiễn pháp luật với việc sử dụng pháp luật.
Muốn có những hiểu biết để tác động đúng lúc, đúng chỗ, đúng hớng vào quá
trình vận động của pháp luật, để điều chỉnh các quan hệ đất đai thì phải tiến

- 10 -

hành hoạt động thanh tra, kiểm tra, qua đó mà biết đợc kết quả tác động của cơ
quan quản lý đối với đối tợng bị quản lý, trên cả mặt tốt và mặt xấu. Từ đó đề ra
những biện pháp đúng để phát huy những mặt tốt, khắc phục những mặt xấu,
đảm bảo cho pháp luật đất đai đợc chấp hành nghiêm chỉnh, đảm bảo pháp chế
XHCN, tăng cờng kỷ cơng trong công tác quản lý đất đai
Hơn thế nữa tình trạng đơn th khiếu nại gửi lan tràn vợt cấp, chuyển vòng
quanh diễn ra còn khá phổ biến, số vụ việc tồn đọng còn nhiều, sự phối hợp
giữa các cơ quan nhà nớc trong việc giải quyết khiếu nại về đất đai còn thiếu
chặt chẽ, một số vụ đã đợc giải quyết đúng chính sách, đúng pháp luật nhng
không đợc thi hành nghiêm minh dẫn đến khiếu nại ngày càng nhiều và càng
phức tạp.
Vì vậy tình trạng đơn th khiếu nại về quản lý và sử dụng đất đai thờng
xuyên xảy ra, do không chấp hành nghiêm pháp luật nên xảy ra tranh chấp vẫn
không ngừng diễn ra ở nhiều nơi, vi phạm luật đất đai thì nhiều vô kể, các vụ
khiếu nại không ngừng gia tăng. Trớc tình hình cấp thiết đó thì công tác thanh
tra giải quyết khiếu nại là hết sức cần thiết, nó sẽ là chìa khoá để mở ra giải
quyết những vớng mắc của các đơn th khiếu nại .
b. Mục đích, vai trò công tác thanh tra giải quyết khiếu nại về đất đai
Thanh tra giải quyết khiếu nại trong quá trình quản lý đất đai là nội dung
quan trọng của chế độ quản lý nhà nớc đối với đất đai và là một biện pháp quan
trọng để bảo vệ chế độ sở hữu đất đai của nhà nớc và chế độ sử dụng đất đai.
Là nội dung không thể thiếu đợc trong quản lý nhà nớc về đất đai và cũng là
chức năng quản lý của bất cứ cấp quản lý nào.
Không thể nói cấp quản lý này cần công tác thanh tra giải quyết khiếu nại
mà cấp quản lý khác không cần nó. Vì từ khái niệm về thanh tra giải quyết
khiếu nại về đất đai chúng ta đã thấy rõ đợc tầm quan trọng của công tác này
nh thế nào. Nó là cơ sở giúp cho nhà nớc thực hiện thống nhất việc quản lý về
đất đai. Có thông qua thanh tra giải quyết khiếu nại nhà nớc mới nắm đợc tình
hình diễn biến về sử dụng đất đai, mới biết đợc và phát hiện đợc những vi phạm
pháp luật về đất đai, tranh chấp đất đai, những vi trong quản lý và sử dụng đất

- 11 -

đai.Từ đó có biện pháp ngăn ngừa, xử lý kịp thời những hiện tợng vi pham đó và
tránh sử dụng lãng phí đất đai, huỷ hoại đất đai, lấn chiếm đất đai .
Có thể nói công tác thanh tra giải quyết khiếu nại là nhiệm vụ thờng xuyên
của ngành Địa chính. Vì có thờng xuyên nên mới phát hiện và xử lý kịp thời vi
phạm pháp luật về đất đai, mới giải quyết tranh chấp khiếu nại những vi phạm
đất đai hợp lý với điều kiện lúc đó. Giúp cho các đơn vị, tổ chức nhận thấy rõ
trách nhiệm của mình trong việc thực hiện tốt các quy định của pháp luật, nhằm
bảo vệ các quan hệ đất đai XHCN, đảm bảo sử dụng đất đai đúng quy hoạch, kế
hoạch củng cố đoàn kết nhân dân .
Hơn nữa thông qua thanh tra giải quyết khiếu nại mà thực hiện sự tham gia
vào hoạt động kiểm tra, việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của ngời quản lý và sử
dụng đất đai. Và tham gia vào việc thực hiện các quy định pháp luật về quản lý
đất đai từ TƯ tới địa phơng. Nh vậy mới phát hiện và kiến nghị với cơ quan
quản lý đất đai sửa chữa những thiếu sót trong quá trình quản lý đất đai để
hoàn chỉnh các chế độ, thể lệ về quản lý và sử dụng đất đai .
3. Nội dung của công tác thanh tra trong quản lý đất đai
Điều 1 luật đất đai quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nớc
thống nhất quản lý Vì vậy, để đảm bảo cho đất đai đ ợc sử dụng một cách
hợp pháp, hợp lý tiết kiệm và có hiệu quả kinh tế cao, nội dung thanh tra phải
thể hiện cụ thể của mục đích của thanh tra, tức là phải phù hợp với đối tợng và
và phạm vi của thanh tra .
Đối với ngời sử dụng đất, nội dung thanh tra đợc thể hiện trên các phơng
diện sau:
Thanh tra quyền sử dụng đất: quyền sử dụng đất hợp pháp là quyền sử
dụng đất khi đợc cơ quan nhà nớc có thẩm quyền giao đất và đợc cấp
GCN quyền sử dụng đất. Việc xác định một chủ thể nào đó có quyền sử
dụng đất bao giờ cũng gắn liền với các yếu tố diện tích, vị trí và loại đất
nhất định. Khi tiến hành thanh tra phải trú trọng đến nội dung đó.

- 12 -

Ngoài ra còn thanh tra việc đăng ký khai báo biến động về đất đai,
thống kê đất đai .
Thanh tra tình hình sử dụng đất tức là thanh tra sử dụng đất có đúng với
quy hoạch, kế hoạch đã đợc cơ quan nhà nớc có thẩm quyền xét duyệt
hay không? Và có đúng với mục đích đã đợc ghi trong văn bản khi
giao đất không? Nêu chủ thể sử dụng không phải với mục đích sản xuất
nông nghiệp, lâm nghiệp thì phải kiểm tra việc luận chứng kinh tế kỹ
thuật với viêc sử dụng và bố trí mặt bằng đã đợc duyệt, qua đó mà xem
xét quá trình sử dụng đất có hợp lý hay không?
Đối với chủ thể sử dụng đất vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp thì
phải thanh tra các biện pháp canh tác trên đất, bảo vệ cải tạo đất nghĩa là
thanh tra việc thực hiện nghĩa vụ của ngời sử dụng đất . Thanh tra tình hình sử
dụng đất là nội dung quan trọng nhất đảm bảo cho đất đai đợc sử dụng hợp lý
và có hiệu quả kinh tế cao .
Nội dung thanh tra đất đai thể hiện trong điều 37 luật đất đai nh sau:
- Thanh tra việc quản lý nhà nớc về đất đai của UBND các cấp
- Thanh tra việc chấp hành pháp luật đất đai của ngời sử dụng đất và của
các tổ chức cá nhân khác .
- Giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với hành vi vi phạm pháp luật đất đai.
Các cơ quan quản lý đất đai thực hiện chức năng này bằng nhiệm vụ quản
lý đất đai trong từng giai đoạn cụ thể nh: Thanh tra thẩm quyền giao đất, thu hồi
đất, thay đổi mục đích sử dụng đất, chuyển quyền sử dụng đất và xử lý các vi
phạm pháp luật đất đai Thanh tra việc quản lý các quy hoạch sử dụng đất,
nhằm sử dụng đất hợp lý, có hiệu quả .
III. Các quy định pháp luật về thanh tra giải quyết khiếu nại
trong quản lý đất đai
1. Thẩm quyền của thanh tra giải quyết khiếu nại về đất đai
a. Thẩm quyền của thanh tra viên

- 13 -

Theo điều 37 luật đất đai thì khi tiến hành thanh tra đất đai, đoàn thanh
tra, thanh tra viên có quyền:
Yêu cầu tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có liên quan cung cấp tài liệu
cần thiết cho việc thanh tra .
Quyết định tạm thời đình chỉ việc sử dụng phần đất không đúng pháp
luật và chịu trách nhiệm trớc pháp luật về quyết định đó, đồng thời báo
cáo ngay với cơ quan nhà nớc có thẩm quyền quyết định xử lý .
Xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị với cơ quan nhà nớc có thẩm
quyền xử lý các vi phạm về quản lý và sử dụng đất đai .
b. Quyền hạn ,nhiệm vụ của cơ quan địa chính trong giải quyết khiếu nại
về đất đai
Để tăng cờng sự giám sát của nhân dân đối với cơ quan nhà nớc, tổ chức
kinh tế, văn hoá xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân, đối với nhân viên các cơ
quan, tổ chức đó, nhằm góp phần bảo vệ lợi ích nhà nớc, lợi ích tập thể, quyền
lợi ích hợp pháp của công dân trên mọi lĩnh vực. Điều 2 pháp lệnh quy định:
Cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật có trách nhiệm giải
quyết kịp thời, khách quan khiếu nại, tố cáo của công dân.
Căn cứ vào những quy định của luật đất đai 1993, pháp lệnh giải quyết
khiếu nại tố cáo của công dân 1991, Nghị định 34/CP của chính phủ ngày
23/4/1994 về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Tổng cục
ĐC, quyết định 1384 ngày 13/12/1994 của Tổng cục Địa chính thì các cơ quan
ĐC có nhiệm vụ quyền hạn trong quá trình giải quyết khiếu nại đất đai sau:
Xét và giải quyết khiếu nại
Các khiếu nại đối với nhân viên và nội dung liên quan đến trách nhiệm
quản lý của cơ quan nào thì thủ trởng cuả cơ quan đó có trách nhiệm giải
quyết .
Khiếu nại đối với quyết định hoặc việc làm của thủ trởng cơ quan nào thì
thủ trởng cơ quan đó có trách nhiệm giải quyết .

- 14 -

Các tổ chức thanh tra, thanh tra viên và cán bộ thanh tra của cơ quan ĐC
có trách nhiệm giải quyết khiếu nại theo quy định của pháp lệnh khiếu nại của
công dân và kiến nghị với thủ trởng cơ quan mình giải quyết khiếu nại .
Giúp chính phủ và UBND các cấp trong việc xét giải quyết khiếu nại
đất đai thuộc thẩm quyền của cơ quan đó.
Trong quá trình giải quyết khiếu nại đất đai, các cơ quan địa chính có
quyền yêu cầu các bên có liên quan cung cấp tài liệu cần thiết và ra quyết định
buộc ngời có hành vi trái pháp luật phải thi hành hoặc kiến nghị với chính phủ
và UBND các cấp giải quyết khiếu nại đất đai thuộc thẩm quyền của cơ quan
này
2. Nguyên tắc trong quá trình xét, giải quyết khiếu nại về đất đai
a. Nguyên tắc giải quyết khiếu nại về đất đai
Để đảm bảo cho những quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình quản lý và
sử dụng đất đai diễn ra phù hợp với ý chí cuả nhà nớc và ngời sử dụng đất, đồng
thời góp phần tích cực vào việc bảo vệ quyền sở hữu đất đai của Nhà nớc, quyền
và lợi ích hợp pháp của ngời sử dụng đất, việc giải quyết khiếu nại về đất đai có
ý nghĩa hết sức quan trọng, nhằm đáp ứng kịp thời và đầy đủ những yêu cầu của
đơng sự theo đúng pháp luật. Vì thế quá trình giải quyết khiếu nại tuân theo
những nguyên tắc sau:
Phải thật sự khách quan, thận trọng, vô t. Nguyên tắc này đòi hỏi nhìn
nhận sự việc phải trung thực, không phụ thuộc vào ý muốn của đơng sự
nào.
Kết hợp giải quyết khiếu nại về đất đai với việc giáo dục thuyết phục,
tuyên truyền phổ biến pháp luật đất đai, thông qua quá trình này làm
cho mọi ngời hiểu, thừa nhận và nghiêm chỉnh chấp hành quyết định
của cơ quan đã giải quyết khiếu nại .
Giải quyết kịp thời, nhanh chóng ngăn chặn và loại bỏ các hành vi vi phạm
pháp luật đất đai
b. Những quan điểm chủ yếu cần quán triệt khi giải quyết khiếu nại

- 15 -

Để giải quyết thành công các khiếu nại đất đai cần có các quan điểm sau:
* Đất đai thuộc sở hữu toàn dan do Nhà n ớc thống nhất quản lý
Đây là quan điểm lứn, xuyên suốt, chi phối tất cả các quan hệ đất đai. Nó
đợc biểu hiện trong hiến pháp nớc CHXHCN Việt Nam năm 1980, 1992 và luật
đất đai năm 1987, 1993. Quan điểm này luôn thể hiện sự kiện quyết bảo vệ
thành quả cách mạng về ruộng đất, đồng thời sửa chữa đúng pháp luật những tr-
ờng hợp đã xử lý sai. Theo quan điểm này thì xuất phát từ lợi ích chung và lợi
ích của mỗi ngời, Nhà nớc sẽ giao quyền sử dụng cho ngời sử dụng đất mà
không giao quyền sở hữu đất cho ngời sử dụng đất. Nhà nớc sẽ quản lý đất đai
bằng pháp luật và Nhà nớc có quyền thu hồi đất, giao đất cho ngời sử dụng đất
theo quy hoạch, kế hoạch .
* Nắm vững quan điểm lấy dân làm gốc
Phải dựa vào dân, bàn bạc dân chủ công khai quỹ đất với dân để giải quyết
và phát huy tinh thần đoàn kết, tơng trợ trong nội bộ nhân dân để họ tìm ra giải
pháp, không gò ép mệnh lệnh. Đề cao vai trò của các tổ chức, đoàn thể hoà giải
các vụ tranh chấp, khiếu nại đất đai có hiệu quả. Phải tăng cờng giải quyết
khiếu nại ở cơ sở và tăng cờng tuyên truyền pháp luật cho nhân dân, giải quyết
có lý có tình, không mệnh lệnh gò ép .
* Nhà n ớc khuyến khích việc hoà giải các tranh chấp khiếu nại trong nhân
dân, đặc biệt là ở cấp cơ sở
UBND cấp xã có trách nhiệm phối hợp với Mặt Trận Tổ Quốc VN, hội
nhân dân, các tổ chức thành viên khác của Mặt Trận hoà giải các tranh chấp
khiếu nại về đất đai .
* Giải quyết khiếu nại phải nhằm mục đích phát triển sản xuất, ổn định và
từng b ớc cải thiện đời sống nhân dân
Khi giải quyết khiếu nại đất đai nếu phát sinh những vấn đề kinh tế, lợi ích
vật chất Cần phải đảm bảo lợi Nhà n ớc và quan tâm thích đáng đến lợi ích
của ngời sử dụng đất, quan tâm đến đời sống sinh họat nơi ở của những ngời
khó khăn .

- 16 -

Xem chi tiết: Thanh tra Giải quyết khiếu nại trong quản lý đất đai Sở Địa Chính Hà Tây