Phùng Thị Nga
Cao học K18
M U
Hin nay, vn ụ nhim mụi trng ang tr thnh mi quan tõm hng u
ca ton nhõn loi. S lng cỏc c cht phõn tỏn trong mụi trng ngy cng gia
tng. Cựng vi s phỏt trin nh v bóo ca khoa hc k thut v cụng ngh dn n
s ra i hng lot cỏc thit b in, in t thỡ thi gian mt thit b mi ra i
thay th thit b c ngy cng b thu hp li. Cỏc thit b in t lc hu quỏ nhanh
cng nh nhu cu s dng chỳng ngy cng nhiu trong khi vic x lý cỏc cht thi
in, in t ũi hi chi phớ khỏ tn kộm. Ngay cỏc quc gia phỏt trin, ch mt
phn nh rỏc thi in t c x lý, cũn li s c thu gom v xut sang cỏc nc
khỏc. Nhu cu xut khu loi rỏc ny gia tng theo hng v cỏc nc ang
phỏt trin v kộm phỏt trin, m Vit Nam l mt trong cỏc im n ca rỏc thi
in, in t.
Cỏc loi rỏc thi in, in t cha rt nhiu cỏc kim loi nng hoc nhng
hp cht c hi. Trong qua trinh tai chờ, nhng hp cht ny phỏt tỏn t cac bai thu
gom va t nguụn nc thai gõy ụ nhiờm õt va trõm tich, nc tai cac ranh, ao hụ gõn
bai sau o thõm xuụng gõy ụ nhiờm nguụn nc ngõm, gõy ụ nhim mụi trng. Tuy
vy, trong rỏc thi in, in t ngoi cỏc kim loi nng cú c tớnh cao cũn cha cỏc
kim loi quý nh Ag, Pd, Au Do vy, phõn tớch chớnh xỏc hm lng ca chỳng
trong thnh phn cỏc loi rỏc thi in t, t ú, cú phng phỏp tỏch chit cỏc kim
loi quý nh Pd, Au, Ag phự hp. Trờn c s nghiờn cu chi tit ny cú th xõy
dng mt qui trỡnh thu gom, phõn loi v tỏi ch rỏc thi in t mt cỏch hp lý
nhm t c li ớch kinh t ng thi m bo sc khe ngi lao ng, bo v
mụi trng sng.
Trong nghiờn cu xỏc nh lng vt Pd, cỏc cụng trỡnh nghiờn cu ch yu
tp trung vo kh nng xỳc tỏc ca Pd trong mt s phn ng hoỏ hc phng phỏp
ng hc xỳc tỏc. Tuy nhiờn, chi phớ cho quỏ trỡnh phõn tớch khỏ ln do ũi hi trang
thit b t tin nờn khụng phi phũng thớ nghim no cng cú th trang b c. Vn
t ra trong thc t thớ nghim Vit Nam hin nay l cn nghiờn cu mt phng
phỏp cú th s dng cỏc thit b ph bin hn xỏc nh Pd khi cú mt mt s cỏc
kim loi thng i kốm trong cỏc bn mch in t. Vỡ vy, cỏc nh nghiờn cu ó
tỡm cỏch xỏc nh Pd n gin hn ú l xỏc nh ng thi Pd vi mt s kim loi
khỏc trong bn mch in t nh Co, Ni
Khoa Hoá học- Tr ờng ĐHKHTN
Luận văn Thạc sĩ
Phùng Thị Nga
Cao học K18
Trong nhng nm gn õy, cựng vi s phỏt trin mnh m ca ngnh toỏn
hc thng kờ v tin hc ng dng, Chemometrics - mt nhỏnh ca húa hc phõn tớch
hin i - ó phỏt trin nhanh chúng v c ng dng ngy mt rng hn. Mt
mng quan trng trong Chemometrics ang c nghiờn cu v s dng hiu qu l
k thut hi qui a bin thut toỏn xỏc nh ng thi nhiu cu t trong hn hp
m khụng cn tỏch loi. Thut toỏn ny ó c ng dng rng rói gii quyt
nhiu bi toỏn nh dng phc tp. i vi vn xỏc nh cỏc ng thi Pd , Ni, Co
trong hn hp, hin nay cha cú nhiu cụng trỡnh nghiờn cu theo hng ny tuy u
im ca nú l rt ln so vi cỏc hng nghiờn cu khỏc. Vỡ vy, chỳng tụi ó la
chn nghiờn cu gúp phn phỏt trin cỏc phng phỏp xỏc nh ng thi Pd, Co, Ni
theo hng ng dng Chemometrics trong phm vi lun vn l Xác định đồng thời
Ni, Co, Pd trong bản mạch điện tử bằng phơng pháp trắc quang với thuốc thử PAN
sử dụng thuật toán hồi quy đa biến .
Khoa Hoá học- Tr ờng ĐHKHTN
Luận văn Thạc sĩ
Phùng Thị Nga
Cao học K18
CHNG I: TNG QUAN
1.1. Tng quan v rỏc thi in, in t
1.1.1. Tỡnh hỡnh rỏc thi in t trờn th gii
Khoa hc k thut phỏt trin ó kộo theo s ra i hng lot cỏc thit b
in t. Tuy nhiờn, do cỏc thit b in t lc hu quỏ nhanh v nhu cu s
dng chỳng ngy cng nhiu, trong khi li cú quỏ ớt c s tỏi ch phng
Tõy, khin ti cỏc nc ny ngy cng tng rỏc mỏy tớnh v nhu cu xut
khu loi rỏc ny gia tng, theo hng v cỏc nc ang phỏt trin. Ch
riờng ti M, mi tun cú khong 100 container cỏc thit b in ó qua s
dng (khong 225 tn) c xut i. Bỏo cỏo cng cho bit, khong 80% rỏc
thi in t nc ny ỏng l c thu thp v tỏi ch, nhng li c y
sang quc gia khỏc õy l mt cỏch lm tin li v r tin. Ti Liờn minh chõu
u, khi lng rỏc in t d kin tng t 3-5% mi nm, cũn cỏc nc
ang phỏt trin, con s ny s tng gp 3 ln vo nm 2010. Ngoi mỏy tớnh,
s lng in thoi di ng bỏn ra cng tng vi tc chúng mt khi n
nm 2008, s ngi dựng in thoi di ng trờn th gii s lờn ti gn 2 t
ngi.
[18]
Khoa Hoá học- Tr ờng ĐHKHTN
Luận văn Thạc sĩ
Phùng Thị Nga
Cao học K18
Hỡnh 1: in thoi di ng tr lờn ph bin
Vỡ mt s li ớch kinh t, khụng ớt quc gia ang phỏt trin ang tip nhn
v x lý loi rỏc thi ny.
Do nhn thc ca ngi dõn cũn rt thp, khoa hc
cụng ngh cũn rt lc hu nờn i kốm vi mt chỳt li ớch kinh t ny l hng
tn cỏc ph liu vụ ớch. Rt nhiu trong s ny n cha nguy c c hi ln,
trong khi cỏc quc gia nhp khu li b l hoc khụng h cú cỏc tiờu chun v
mụi trng.[28]
UNEP nhn nh vn then cht hin nay l phi to ra mt khuụn kh
ton cu v x lý rỏc thi c hi, k c vic qun lý, theo dừi hot ng vn
chuyn rỏc thi bit c ngun gc v im n ca ngun rỏc c hi.
Cỏc t chc, cỏc nh khoa hc ang nghiờn cu v tỡm ra kinh nghim x lớ
cỏc loi rỏc thi nh mỏy tớnh,in thoi, acquy, xe hi, tu thy, cỏc linh kin
in t khỏc.
[2]
1.1.2. c im ca rỏc thi in t
Rỏc thi in t cha rt nhiu cỏc kim loi nng hoc nhng hp cht
cht c hi vi con ngi v mụi trng sng. Rỏc thi in t lm ụ nhim
Khoa Hoá học- Tr ờng ĐHKHTN
Luận văn Thạc sĩ
Phùng Thị Nga
Cao học K18
khụng khớ, lm ụ nhim ngun nc, gõy ra cỏc cn bnh nguy him. Cht
ục san sinh ra nh nhng chõt liờu khụng chay c va cỏc kim loai nng
co thờ la mụt nguy c ụi vi sc khe cua cụng nhõn san xuõt thiờt bi va
nhng ngi sinh sụng gõn cac nỳi rỏc may tinh phờ thai. Rt nhiu tr em
a phng v cụng nhõn lm vic ti nhng c s tỏi ch kộm cht lng trờn
ó mc nhng chng bnh liờn quan n ng hụ hp, bnh ngoi da, thm
trớ ung th do linh kin in t.
[17]
Trong bng 1 cú thng kờ cỏc cht c hi xut hin trong rỏc thi in t
v tỏc hi ch yu ca chỳng. [2], [30].
Bng 1: Cỏc cht c hi trong rỏc thi in, in t
Cht c hi
Ngun gc trong rỏc thi
in t
Tỏc hi i vi mụi
trng v c th sng
Cỏc hp cht halogen
Polyclo biphenyl
(PCB)
T in, mỏy bin th
Gõy ung th, nh hng
n h thn kinh, h min
dch, tuyn ni tit
Tetrabrom
bisphenol- A
(TBBA)
Polybrom
biphenyl (PBB)
Cht chng chỏy cho nha
(nha chu nhit, cỏp cỏch
in)
TBBA c dựng rng rói
trong cht chng bt la ca
Gõy tn thng lõu di n
sc khe, gõy ng c sau
khi chỏy
Khoa Hoá học- Tr ờng ĐHKHTN
Luận văn Thạc sĩ
Phùng Thị Nga
Cao học K18
Diphenylete
(PBDE)
bn mch mỏy in v ph lờn
cỏc b phn khỏc
Polybrom
cloflocacbon
(CFC)
Trong b phn lm lnh, bt
cỏch in
Khi chỏy gõy nhim c
Polyvinyl clorua
(PVC)
Cỏp cỏch in
Chỏy nhit cao sinh ra
dioxin v furan
Kim loi nng v cỏc kim loi khỏc
As
Lng nh dng gali
asenua, bờn trong cỏc diot
phỏt quang
Gõy ng c cp tớnh v
món tớnh
Ba Cht thu khớ mn hỡnh CRT Gõy n nu m t
Be
B chnh lu, b phn phỏt
tia
c nu nut phi
Cd
Pin Ni-Cd sc li, lp
hunh quang (ốn hỡnh
CRT), mc mỏy in v trng,
mỏy photocopy
( trng mỏy photo)
c cp tớnh v món tớnh
Khoa Hoá học- Tr ờng ĐHKHTN
Luận văn Thạc sĩ
Phùng Thị Nga
Cao học K18
Cr(VI) Bng v a ghi d liu
c cp tớnh v món tớnh,
gõy d ng
Galli asenua Diod phỏt quang Tn thng n sc khe
Pb
Mn hỡnh CRT, pin, bn
mch mỏy in
Gõy c vi h thn kinh,
thn, mt trớ nh c bit
vi tr em
Li Pin liti Gõy n nu m
Hg
Trong ốn hỡnh mn hỡnh
LCD, pin kim v cụng tc
Gõy ng c cp tớnh v
món tớnh
Ni
Pin Ni-Cd sc li hoc sỳng
bn iờn t trong mn hỡnh
CRT
Gõy d ng
Cỏc nguyờn t
t him
( Y, Eu)
Lp hunh quang mn hỡnh
CRT
Gõy c vi da v mt
Se (trong mỏy phụ tụ c)
Lng ln s gõy hi cho
sc khe
Km sunfua
Cỏc b phn bờn trong mn
hỡnh CRT, trn vi nguyờn
t t him
c nu nut phi
Khoa Hoá học- Tr ờng ĐHKHTN
Luận văn Thạc sĩ
Phùng Thị Nga
Cao học K18
Cỏc cht khỏc
Cỏc cht c
hu c
Thit b hi t ỏnh sỏng,
mn hỡnh tinh th lng LCD
Bi mu
Hp mu mỏy in laser, mỏy
photocopy
Gõy c n h hụ hp
Cht phúng x Thit b y t, detector Gõy ung th
1.1.3. Tỡnh hỡnh thu gom, tỏi ch v x lý rỏc thi in t Vit Nam
Rỏc thi in t cỏc nc phỏt trin ó v ang c y sang cho cỏc
nc ang v kộm phỏt trin. nhng ni ny chỳng c tỏi ch v x lý rt
th cụng, gõy ụ nhim mụi trng v nh hng ti sc khe ngi dõn. Rỏc
thi in t vo Vit Nam ch yu bng ng bin. min Bc ch yu
cng Hi Phũng, min Nam l thnh ph H Chớ Minh. Hi Phũng cú rt
nhiu cụng ty, t chc nhp khu tu c, cỏc thit b in t ó qua s dng,
rỏc thi in t sau khi c nhp v s c a v cỏc c s tỏi ch (l h
gia ỡnh hoc mt t chc kinh t nh). [2], [19].
Khoa Hoá học- Tr ờng ĐHKHTN
Luận văn Thạc sĩ
Phùng Thị Nga
Cao học K18
Hỡnh 2: Thu gom rỏc thi in t
Ngoi rỏc thi in t c nhp v cũn cú c rỏc thi in t trong nc
(s ny cng khụng nh) c ngi dõn thu gom. Chỳng c cht thnh cỏc
ng ln ngoi tri, sau khi tỏi ch th cụng c bỏn lm nguyờn liu cho
cỏc c s sn xut.
cỏc c s tỏi ch, rỏc thi c nhp v t nhiu ni
thụng qua nhiu con ng v di nhiu hỡnh thc.
Khoa Hoá học- Tr ờng ĐHKHTN
Luận văn Thạc sĩ
Phùng Thị Nga
Cao học K18
Vic tỏi ch thng bao gm cỏc bc sau:
- Phõn loi rỏc thi nhp v.
- Tỏch riờng nhng nguyờn liu khỏc nhau (nha, kim loi), ly ra
nhng th cũn dựng c. Dõy kim loi thỡ t nha ly kim loi, i vi
nha thỡ nghin nh, ra sch, phi khụ.
- úng gúi v chuyn n cỏc ni tiờu th (thng dựng lm nguyờn
liu u cho sn sut).
Hỡnh 3: Tỏi ch rỏc thi in t
Hin nay Vit Nam cú rt nhiu h gia ỡnh lm ngh thu gom v tỏi ch
rỏc thi in t, cú nhng ni c lng cựng lm ngh ny. Vic x lý v tỏi
ch rỏc thi in t cũn rt lc hu. Cỏc cụng vic ny c lm th cụng
bng tay. Tr em gỏi v ph n p v cỏc thit b, lm chy cỏc mi hn ch
ỡ
Khoa Hoá học- Tr ờng ĐHKHTN
Luận văn Thạc sĩ
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét